(ភ្នំពេញ)៖ ការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិរបស់អាមេរិកនៅថ្ងៃទី ៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៦ បាននាំឱ្យគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដណ្តើមការគ្រប់គ្រងទាំងសភាតំណាងរាស្ត្រ និងព្រឹទ្ធសភា។ លទ្ធផលនេះបង្កើនឧបសគ្គដល់រដ្ឋបាលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយក្នុងស្រុក និងការបរទេស។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ភាពតានតឹងអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz និងការកាត់ជំនួយយោធាដល់អ៊ីស្រាអែល បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពមជ្ឈិមបូព៌ាកាន់តែស្មុគស្មាញ។ ចំណែករុស្ស៊ីវិញ មិនរំពឹងថាលទ្ធផលបោះឆ្នោតនឹងផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអាមេរិកចំពោះខ្លួនជាមូលដ្ឋានទេ ដោយសារនៅសភាអាមេរិកនៅមានការឯកភាពគ្នាប្រឆាំងរុស្ស៊ីរវាងគណបក្សទាំងពីរ។

លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ បានបង្ហាញឲ្យឃើញពី ទំនាក់ទំនងការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិអាមេរិក ឆ្នាំ២០២៦ នៅក្នុងចម្លោះរវាង លោក ដូណាល់ ត្រាំ មជ្ឈិមបូព៌ា អាស៊ាន និងទំនាក់ទំនងរុស្ស៊ី ដូចតទៅ៖

១. លទ្ធផលបោះឆ្នោតអាមេរិក៖ រលកពណ៌ខៀវ និងជ័យជម្នះប្រវត្តិសាស្ត្រនៅតិចសាស់

គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានឈ្នះអាសនៈព្រឹទ្ធសភាចំនួន ៥៣ ធៀបនឹងគណបក្សសាធារណរដ្ឋ ៤១ ដោយឈ្នះនៅរដ្ឋសំខាន់ៗដូចជា Maine, South Carolina, North Carolina, Ohio, Texas, Iowa និង Kansas។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះត្រូវបានពិពណ៌នាថាជា «រលកពណ៌ខៀវ» ដែលបណ្តាលមកពីការមិនពេញចិត្តរបស់អ្នកបោះឆ្នោតចំពោះស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ជ័យជម្នះដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលបំផុតគឺនៅរដ្ឋតិចសាស់ ដែលលោក James Talarico វ័យ ៣៧ឆ្នាំ បានឈ្នះអាសនៈព្រឹទ្ធសភា ដោយយកឈ្នះលើលោក Ken Paxton ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់លោក ត្រាំ។ នេះជាជ័យជម្នះដំបូងរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យនៅរដ្ឋតិចសាស់អស់រយៈពេល ៣៨ឆ្នាំ។ ការស្ទង់មតិបង្ហាញថា ៧៨% នៃអ្នកឆ្លើយតបចាត់ទុកការកើនឡើងតម្លៃរស់នៅជាបញ្ហាសំខាន់បំផុតក្នុងការសម្រេចចិត្តបោះឆ្នោត។

២. មជ្ឈិមបូព៌ា៖ ភាពតានតឹងអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល-អ៊ីរ៉ង់
២.១. ការកាត់ជំនួយយោធាដល់អ៊ីស្រាអែល
លោក ត្រាំ បានប្រកាសថា អាមេរិកនឹងបញ្ចប់ជំនួយយោធាប្រចាំឆ្នាំ ៤ពាន់លានដុល្លារដល់អ៊ីស្រាអែលនៅចុងឆ្នាំ២០២៦ ដោយអះអាងថានេះជាកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយលោក ណេតាន់យ៉ាហូ។ ការប្រកាសនេះបានធ្វើឱ្យលោក ណេតាន់យ៉ាហូ ប្រឈមនឹងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីគណបក្សប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែល ដែលចោទប្រកាន់ថាលោកបានបង្កើត «ការបរាជ័យដ៏ធំធេង»។

២.២. ការវាយប្រហារលើកោះ Qeshm និងច្រក Hormuz
កងទ័ពអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតូចៗលើកោះ Qeshm ក្នុងច្រកសមុទ្រ Hormuz កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា ដោយមន្ត្រីអាមេរិកពិពណ៌នាថាជា «ប្រតិបត្តិការការពារខ្លួន»។ អ៊ីរ៉ង់បានឆ្លើយតបថា ចម្លើយរបស់អាមេរិកចំពោះលក្ខខណ្ឌទាំង ៧ របស់តេហេរ៉ង់គឺ «មិនគួរឱ្យជឿ» (unconvincing) ហើយបានទាមទារឱ្យអាមេរិកអនុវត្តវាជាក់ស្តែង ទើបច្រក Hormuz នឹងត្រូវបើកឡើងវិញ។ លក្ខខណ្ឌទាំង៧ រួមមាន៖ ការបញ្ចប់សង្គ្រាមគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ការលើកទណ្ឌកម្មប្រេង ការដោះលែងទ្រព្យសម្បត្តិដែលបង្កក ការទូទាត់សំណងសង្គ្រាម ការផ្តល់ការធានាប្រឆាំងការវាយប្រហារនាពេលអនាគត ការទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពលើច្រកសមុទ្រ និងការបង្កើតប្រព័ន្ធសន្តិសុខក្នុងតំបន់ជំនួស។

២.៣. កប៉ាល់ដឹកប្រេង និងការសម្របសម្រួលរបស់កាតា
អង្គការ UKMTO បានរាយការណ៍ថា គ្រាប់បាញ់មិនស្គាល់ប្រភេទចំនួនពីរបានវាយប្រហារលើបន្ទប់ម៉ាស៊ីនរបស់កប៉ាល់ដឹកប្រេងនៅជិតអូម៉ង់។ ក្រុមឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម (IRGC) បានអះអាងថា កប៉ាល់ដឹកប្រេងចំនួនបួនបានបុកគ្រាប់មីន និងឆេះ បន្ទាប់ពីបិទប្រព័ន្ធរុករក និងធ្វើដំណើរតាមផ្លូវខុសច្បាប់។ ទន្ទឹមនឹងនោះ កាតាកំពុងសម្របសម្រួលការចរចាដោយប្រយោលរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ហើយភាគីទាំងពីរនៅតែបន្តចរចា។

៣. ទស្សនៈរុស្ស៊ី៖ ការមិនរំពឹងទុក និងការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ភាពមិនច្បាស់លាស់
មន្ត្រីរុស្ស៊ីជាន់ខ្ពស់បានបង្ហាញជំហរច្បាស់លាស់ថា លទ្ធផលបោះឆ្នោតនឹងមិនផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអាមេរិកចំពោះរុស្ស៊ីជាមូលដ្ឋានទេ។ លោកអនុរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស Sergey Ryabkov បាននិយាយថា រុស្ស៊ីមិនដាក់ក្តីសង្ឃឹមលើលទ្ធផលបោះឆ្នោតថានឹងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងប្រសើរឡើងជាសំខាន់នោះទេ ព្រោះនៅសភាអាមេរិកមាន «ការឯកភាពគ្នាប្រឆាំងរុស្ស៊ី» រវាងគណបក្សទាំងពីរ។ លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស Sergey Lavrov ក៏បានបញ្ជាក់ថា អាមេរិកនឹងនៅតែជាដៃគូប្រកួតប្រជែង ហើយលោកមិនរំពឹងពីការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងភ្លាមៗនោះទេ។

ទោះបីជាប្រធានាធិបតីកំណត់ទិសដៅការបរទេសជារួមក៏ដោយ ក៏សភាអាមេរិកមានអំណាចរារាំងយ៉ាងសំខាន់ ដូចជាការរារាំងការតែងតាំងមន្ត្រី ការពន្យារថវិកា និងការដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែម។ ដូច្នេះ សម្រាប់ទីក្រុងមូស្គូ អ្វីដែលសំខាន់គឺស្ថិរភាព និងការព្យាករណ៍បាននៃទំនាក់ទំនង ជាជាងការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗពីរដ្ឋបាលថ្មី។

៤. ចេតនារបស់ ត្រាំ និង ណេតាន់យ៉ាហូ ជុំវិញនរយោបាយផ្ទៃក្នុង
- លោក ត្រាំ៖ ការកាត់ជំនួយយោធាដល់អ៊ីស្រាអែល និងការវាយប្រហារតូចៗលើអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ហាញភាពរឹងមាំ និងផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍អាមេរិក ខណៈពេលដែលលោកកំពុងប្រឈមនឹងការបោះឆ្នោត និងការរិះគន់ពីសភា។
- លោក ណេតាន់យ៉ាហូ៖ ការកាត់ជំនួយបានធ្វើឱ្យលោកប្រឈមនឹងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីគណបក្សប្រឆាំងអ៊ីស្រាអែល ដែលចោទប្រកាន់ថាលោកបានបង្កើត «ការបរាជ័យដ៏ធំធេង»។ លោកអាចនឹងត្រូវការបង្កើនភាពតានតឹង ដើម្បីរក្សាអំណាច និងបង្រួបង្រួមសម្ព័ន្ធចម្រុះរបស់លោក។

៥. សេណារីយ៉ូសម្រាប់រុស្ស៊ី និងទំនាក់ទំនងអាមេរិក
- សភាបែកខ្ញែក៖ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យគ្រប់គ្រងសភាតំណាងរាស្ត្រ តែគណបក្សសាធារណរដ្ឋរក្សាព្រឹទ្ធសភា។ នេះអាចបង្កើតភាពមិនច្បាស់លាស់ និងឱកាសខ្លះៗសម្រាប់ការទូតរុស្ស៊ី។
- គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យគ្រប់គ្រងទាំងពីរសភា៖ ត្រូវបានចាត់ទុកជាសេណារីយ៉ូអវិជ្ជមានបំផុតសម្រាប់រុស្ស៊ី ដោយអាចមានការបង្កើនទណ្ឌកម្ម និងសម្ពាធលើអ៊ុយក្រែន។
- គណបក្សសាធារណរដ្ឋរក្សាទាំងពីរសភា៖ លោក ត្រាំ នឹងមានសេរីភាពច្រើនក្នុងការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែលទ្ធភាពនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាទាប។

៧. ឥទ្ធិពលលើអាស៊ាន៖ ការជ្រើសរើសដ៏ស្មុគស្មាញ
៧.១. សម្ពាធភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការជ្រើសរើសភាគី
អាមេរិកមើលឃើញអាស៊ានជាដៃគូសំខាន់នៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក ហើយព្យាយាមប្រើប្រាស់យន្តការរបស់អាស៊ាន (ដូចជាវេទិកាតំបន់អាស៊ានសម្រាប់សន្តិសុខ) ដើម្បីទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលចិន។ ការផ្តល់ជូនដូចជាកម្មវិធីក្របខ័ណ្ឌសហប្រតិបត្តិការការពារជាតិ (ដូចដែលលោក Pete Hegseth រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិកបានស្នើនៅឆ្នាំ២០២៦) គឺដើម្បីបង្រួបបង្រួមដៃគូដើម្បីទប់ស្កាត់ប៉េកាំង។

៧.២. ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងភាពស្មុគស្មាញ
ចិនគឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់អាស៊ានអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ប្រទេសអាស៊ានមិនចង់ឱ្យការខិតទៅជិតអាមេរិកខាងសន្តិសុខបំផ្លាញទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចជាមួយចិននោះទេ។ ដូច្នេះ ពួកគេជ្រើសរើស «ស្វ័យភាពយុទ្ធសាស្ត្រ» ដោយរក្សាតុល្យភាពរវាងអាមេរិក និងចិន។

៧.៣. ភាពខុសគ្នាក្នុងអាស៊ាន
មិនមែនប្រទេសអាស៊ានទាំងអស់មានជំហរដូចគ្នាទេ។ ហ្វីលីពីន និងវៀតណាម ដែលមានជម្លោះដែនសមុទ្រជាមួយចិន មើលឃើញការខិតទៅជិតអាមេរិកខាងការពារជាតិថាជារឿងសមហេតុផល។ ចំណែកប្រទេសផ្សេងទៀតចង់រក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយប៉េកាំង ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្ម។ នេះធ្វើឱ្យអាស៊ានពិបាកបង្កើតជំហររួម។

៨. កម្ពុជា៖ ការរក្សាតុល្យភាព និងមហាអំណាចធំៗ
៨.១. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ
កម្ពុជាធ្លាប់រក្សាអព្យាក្រឹតភាពក្រោមព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ប៉ុន្តែត្រូវបានអាមេរិកជ្រៀតជ្រែក និងទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលនៅទសវត្សរ៍ ១៩៧០។ ក្រោយមក ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិកមានការផ្លាស់ប្តូរតាមបរិបទសេដ្ឋកិច្ច។

៨.២. ហេតុអ្វីបានជាមានអារម្មណ៍ថា «ត្រូវជ្រើសរើស»?
- ការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ៖ កម្ពុជាស្ថិតនៅចន្លោះមហាអំណាច ហើយត្រូវរក្សាតុល្យភាពដើម្បីកុំឱ្យជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងជម្លោះ។
- ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច៖ ចិនវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្ពុជា (ផ្លូវ កំពង់ផែ អាកាសយានដ្ឋាន) ខណៈអាមេរិកជាអ្នកទិញដ៏ធំរបស់កម្ពុជា។
- កត្តានយោបាយក្នុងស្រុក៖ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមើលឃើញការគាំទ្ររបស់អាមេរិកចំពោះគណបក្សប្រឆាំងថាជាការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង។

៩. ការព្យាករណ៍តាមទ្រឹស្តីល្បែង
- អាមេរិក៖ កំពុងលេងហ្គេម «ការគំរាមកំហែងដែលអាចទុកចិត្តបាន» ដោយប្រើការវាយប្រហារតូចៗ និងការគាំទ្រអ៊ីស្រាអែលតាមលក្ខខណ្ឌ ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើអ៊ីរ៉ង់ និងរក្សាតុល្យភាពក្នុងតំបន់។
- អ៊ីរ៉ង់៖ ប្រើច្រក Hormuz ជាចំណាប់ខ្មាំង ដើម្បីទាមទារឱ្យអាមេរិកដកទណ្ឌកម្ម និងឈប់វាយប្រហារ ដោយដឹងថាការបិទច្រកនេះប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។
- អ៊ីស្រាអែល៖ កំពុងព្យាយាមរក្សាសង្គ្រាម ឬភាពតានតឹង ដើម្បីបង្រួបប្រួមសម្ព័ន្ធចម្រុះ និងបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់ពីវិបត្តិនយោបាយក្នុងស្រុក។
- អាស៊ាន៖ កំពុងលេងហ្គេម «ការរក្សាតុល្យភាព» ដោយមិនចង់ជ្រើសរើសភាគីណាមួយច្បាស់លាស់ ដើម្បីរក្សាផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ។
- កម្ពុជា៖ កំពុងប្រើ យុទ្ធសាស្ត្រ «ពហុទិស» ដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍ពីទាំងអាមេរិក និងចិន ដោយមិនប្តេជ្ញាចិត្តខ្លាំងពេកចំពោះភាគីណាមួយ និងព្យាយាមបង្កើតជម្រើសបន្ថែមដើម្បីពង្រីកឱកាសនិងស្ថេរភាព។

តាមការលើកឡើងខាងលើ ត្រូវបានលោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា មើលឃើញថា ស្ថានភាពមជ្ឈិមបូព៌ា អាស៊ាន និងទំនាក់ទំនងអាមេរិក-រុស្ស៊ី បច្ចុប្បន្នគឺជាលទ្ធផលផ្ទាល់នៃនយោបាយក្នុងស្រុកអាមេរិក។ ការបរាជ័យរបស់លោក ត្រាំ នឹងធ្វើឱ្យលោកប្រឈមនឹងការរារាំងពីសភា ប៉ុន្តែលោកនៅតែមានអំណាចយោធា និងការទូតដ៏ច្រើនក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំចុងក្រោយ។ សម្រាប់អាស៊ាន និងកម្ពុជា នេះមិនមែនជាការបង្ខំឱ្យជ្រើសរើសភាគីភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែជាឱកាសដើម្បី ពង្រឹងស្វ័យភាពយុទ្ធសាស្ត្រ និងរក្សាតុល្យភាពរវាងមហាអំណាច។

ទំនាក់ទំនងជាមួយលោក ណេតាន់យ៉ាហូ នឹងបន្តផ្លាស់ប្តូរតាមការគណនាផលប្រយោជន៍។ ចំណែកអ៊ីរ៉ង់ នឹងបន្តប្រើប្រាស់ច្រក Hormuz ព្រមទាំងច្រកអាល់ម៉ាន់ឌេប ជាជាចំណាប់ខ្មាំងដើម្បីចរចា។ សម្រាប់រុស្ស៊ី ការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយក្នុងស្រុកអាមេរិកមិនទំនងជាផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរុស្ស៊ី ជាមូលដ្ឋាននោះទេ ដោយសារការឯកភាពគ្នាប្រឆាំងរុស្ស៊ីរវាងគណបក្សទាំងពីរនៅសភាអាមេរិកនៅមាន៕