(ភ្នំពេញ)៖ ឆ្នាំ២០២៧ មិនទាន់មកដល់ទេ ប៉ុន្តែសញ្ញាមួយចំនួននៅចុងឆ្នាំ២០២៦ បង្ហាញថា ពិភពលោកអាចឈានចូលឆ្នាំថ្មីជាមួយភាពតានតឹងកាន់តែខ្ពស់។

នៅមជ្ឈិមបូព៌ា សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់បានប៉ះពាល់ដល់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ទីផ្សារប្រេង និងស្តុកអាវុធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅអឺរ៉ុប សង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែនក៏មិនទាន់ឃើញច្រកចេញច្បាស់លាស់ ខណៈការវាយប្រហារលើទីក្រុង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលនៅតែបន្ត។

ដូច្នេះ បើសង្គ្រាមធំទាំងពីរបន្តអូសបន្លាយចូលឆ្នាំ២០២៧ ខណៈអាវុធទំនើបកំពុងត្រូវបានប្រើក្នុងអត្រាខ្ពស់ និងហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរនៅតែមាន តើពិភពលោកនឹងប្រឈមនឹងវិបត្តិធំជាងមុនដែរឬទេ?
មិនមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសន្និដ្ឋានថា ឆ្នាំ២០២៧ នឹងក្លាយជាឆ្នាំនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី៣នោះទេ។ ប៉ុន្តែមានកត្តាសំខាន់ៗដែលគួរតាមដាន៖ សង្គ្រាមមិនទាន់បញ្ចប់ ស្តុកអាវុធមួយចំនួនកំពុងរងសម្ពាធ ប្រព័ន្ធថាមពលពិភពលោកនៅតែប្រឈមហានិភ័យ និងលទ្ធភាពនៃការគណនាខុសរវាងមហាអំណាច។
កត្តាទាំងនេះមិនមានន័យថា សង្គ្រាមលោកនឹងកើតឡើងនោះទេ ប៉ុន្តែបើវិបត្តិជាច្រើនកើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ ការគណនាខុសតែមួយ អាចបង្កឱ្យជម្លោះមួយពង្រីកហួសពីសមរភូមិដើមរបស់វា។

*មជ្ឈិមបូព៌ា៖ សង្គ្រាមមិនទាន់រកឃើញច្រកចេញ
សហរដ្ឋអាមេរិកមានសមត្ថភាពយោធាខ្លាំងជាងអ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែឧត្តមភាពផ្នែកយោធា មិនមានន័យថាអាចបង្ខំគូប្រជែងឱ្យទទួលយកគោលដៅនយោបាយរបស់ខ្លួនបានភ្លាមៗនោះទេ។
ទោះបីសហរដ្ឋអាមេរិក បានវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនលើកក៏ដោយ ក្រុងតេហេរ៉ង់នៅតែរក្សាសមត្ថភាពឆ្លើយតប។ ទីភ្នាក់ងារ Reuters រាយការណ៍នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលាថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងត្រៀមការសងសឹកដែលអាចធំ និងខ្លាំងជាងមុន ប្រសិនបើអាមេរិកបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំជាថ្មី ខណៈក្រុមសម្ព័ន្ធរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅលីបង់ អ៊ីរ៉ាក់ និងយេម៉ែន ក៏អាចចូលពាក់ព័ន្ធ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ច្រកសមុទ្រ Hormuz នៅតែជាចំណុចរសើបសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនថាមពលពិភពលោក ខណៈការចរចារវាងក្រុងវ៉ាស្ហ៊ីនតោន និង ក្រុងតេហេរ៉ង់ មិនទាន់អាចបំបែកភាពជាប់គាំងបាន។
នេះជាហានិភ័យមួយសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧៖ ការប្រើកម្លាំងកាន់តែខ្លាំង អាចបង្កការខូចខាតដល់គូប្រជែងកាន់តែច្រើន ប៉ុន្តែមិនធានាថាសង្គ្រាមនឹងបញ្ចប់លឿនឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចជំរុញការសងសឹក និងពង្រីកជម្លោះទៅកាន់ប្រទេស ឬតំបន់ផ្សេងទៀត។

*ស្តុកអាវុធរងសម្ពាធ៖ ប្រើលឿន ផលិតឡើងវិញត្រូវការពេល
សង្គ្រាមអូសបន្លាយ មិនត្រឹមតែចំណាយថវិកា និងជីវិតមនុស្សទេ ប៉ុន្តែក៏ប្រើប្រាស់ស្តុកអាវុធក្នុងល្បឿនខ្ពស់ ខណៈអាវុធទំនើបមួយចំនួនត្រូវការពេលយូរដើម្បីផលិតឡើងវិញ។
Reuters បានរាយការណ៍ថា ក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើអស់ភាគច្រើននៃស្តុក មីស៊ីលវាយប្រហារចំគោលដៅដោយភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ ឬ មីស៊ីល precision ចម្ងាយឆ្ងាយ របស់កងទ័ពជើងគោក។ នេះមិនមានន័យថា អាមេរិកកំពុងអស់អាវុធនោះទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីបញ្ហាយុទ្ធសាស្ត្រមួយ៖ អាវុធទំនើបមួយចំនួន អាចត្រូវបានប្រើក្នុងល្បឿនលឿនជាងសមត្ថភាពផលិត និងបំពេញស្តុករបស់វាឡើងវិញ។
បញ្ហានេះកាន់តែសំខាន់ ប្រសិនបើអាមេរិក ត្រូវរក្សាសមត្ថភាពយោធាក្នុងពេលតែមួយនៅ មជ្ឈិមបូព៌ា អឺរ៉ុប និងតំបន់ Indo-Pacific, តើនៅពេលនោះ ការសម្រេចថា អាវុធប្រភេទណាដែលត្រូវរក្សាទុក? អាវុធណាត្រូវបញ្ជូនទៅមុន និងសម្ព័ន្ធមិត្តណាដែលត្រូវទទួលបានអាទិភាពអាវុធនោះ អាចក្លាយជាជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រកាន់តែពិបាក។
ដូច្នេះ បញ្ហាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ មិនមែនថា «អាមេរិកមានអាវុធឬខ្វះអាវុធ?» ទេ ប៉ុន្តែថា «បើវិបត្តិជាច្រើនកើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ តើសមត្ថភាពផលិតអាវុធ អាចបំពេញតម្រូវការរបស់សមរភូមិច្រើនបានទាន់ពេលដែរឬទេ?»

*រុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែន៖ ថាមពលក្លាយជាសមរភូមិកាន់តែសំខាន់
សង្គ្រាមរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែន មិនទាន់ឃើញច្រកចេញច្បាស់លាស់ទេ ខណៈការវាយប្រហារមិនកំណត់ត្រឹមសមរភូមិយោធា។ ប្រព័ន្ធថាមពល កំពុងក្លាយជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រកាន់តែសំខាន់របស់ភាគីទាំងពីរ។
រុស្ស៊ីនៅតែបន្តវាយប្រហារលើប្រព័ន្ធថាមពលរបស់អ៊ុយក្រែន ខណៈអ៊ុយក្រែនក៏បង្កើនការវាយប្រហារលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងរបស់រុស្ស៊ី។ ប្រធានាធិបតី Volodymyr Zelenskiy បានប្រាប់ Reuters ថា អ៊ុយក្រែននឹងបង្កើនការវាយប្រហារលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងរុស្ស៊ី ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការវាយប្រហាររបស់រុស្ស៊ីលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលរបស់ខ្លួន។
ការវាយប្រហារលើថាមពល មានសារៈសំខាន់លើសពីសមរភូមិ ព្រោះប្រេង ឧស្ម័ន និងអគ្គិសនី មិនត្រឹមតែទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាប្រភពចំណូល និងសមត្ថភាពក្នុងការបន្តសង្គ្រាមផងដែរ។
ដូច្នេះ បើសង្គ្រាមអូសបន្លាយចូលឆ្នាំ២០២៧ ការប្រយុទ្ធលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលអាចបង្កសម្ពាធមិនត្រឹមតែលើរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនទេ ប៉ុន្តែអាចរាលដាលទៅតម្លៃថាមពល ទីផ្សារ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រៅសមរភូមិផងដែរ។

*ប្រេង និងច្រកសមុទ្រ Hormuz៖ ផលប៉ះពាល់អាចអូសបន្លាយដល់ឆ្នាំ២០២៧
សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា មិនត្រឹមតែបង្កការខូចខាតនៅសមរភូមិទេ ប៉ុន្តែបានរំខានដល់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាច្រកថាមពលដ៏សំខាន់មួយរបស់ពិភពលោក។
ទោះលំហូរប្រេង កំពុងស្ដារឡើងវិញក៏ដោយ ក៏មិនទាន់វិលត្រឡប់ទៅរកកម្រិតធម្មតាទាំងស្រុងដែរ។ Reuters រាយការណ៍នៅថ្ងៃទី៦ ខែតុលាថា លំហូរប្រេងសរុបពីប្រទេសឈូងសមុទ្រ ក្រៅពីអ៊ីរ៉ង់ ក្នុងខែកញ្ញា បានស្ដារឡើងដល់ប្រហែល ៨១% នៃកម្រិតមុនសង្គ្រាម ខណៈលំហូរប្រេងឆៅ និងប្រេងរាវដែលបានពីឧស្ម័នធម្មជាតិ បានស្ដារដល់ប្រមាណ ៩១%។
ប៉ុន្តែការស្ដារលំហូរប្រេង មិនមានន័យថា ផលប៉ះពាល់បានបញ្ចប់ភ្លាមៗទេ។ នាយកប្រតិបត្តិ ក្រុមហ៊ុន Saudi Aramco បាននិយាយថា ការបំពេញស្តុកប្រេងដែលត្រូវបានដកយកមកប្រើក្នុងពេលវិបត្តិ អាចត្រូវការពេលរហូតដល់ពីរឆ្នាំ។
ដូច្នេះ បើភាពតានតឹងជុំវិញ Hormuz នៅតែបន្ត, ផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាម អាចឆ្លងចូលឆ្នាំ២០២៧ តាមរយៈតម្លៃប្រេង ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងសម្ពាធលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក—ទោះការបាញ់ប្រហារនៅសមរភូមិថយចុះក៏ដោយ។

*ហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរ៖ គ្រោះថ្នាក់អាចចាប់ផ្តើមពីការគណនាខុស
ការមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ មិនមានន័យថា សង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរនឹងកើតឡើងនោះទេ។ ប៉ុន្តែនៅពេលជម្លោះធំៗកើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ ហានិភ័យនៃការគណនាខុស ឬការបង្កើនកម្រិតជម្លោះដោយមិនបានគ្រោងទុក ក៏កើនឡើងតាមនោះដែរ។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាពអន្តរជាតិស្តុកខូម (SIPRI) រាយការណ៍ថា ប្រទេសទាំង៩ ដែលមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ កំពុងបន្តធ្វើទំនើបកម្មឃ្លាំង និងប្រព័ន្ធអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន។ គិតត្រឹមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ពិភពលោកមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ដែលប៉ាន់ស្មានមានប្រមាណ ១២,១៨៧គ្រាប់ ក្នុងនោះប្រមាណ ២,១០០–២,២០០គ្រាប់ ត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងស្ថានភាពប្រុងប្រយ័ត្នប្រតិបត្តិការខ្ពស់ ដែលអាចត្រៀមប្រើបានក្នុងរយៈពេលខ្លី។
តួលេខនេះមិនមានន័យថា មហាអំណាចកំពុងត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ នៅតែមានតួនាទីសំខាន់ជាកម្លាំងរារាំងគូប្រជែង។
ប៉ុន្តែហានិភ័យកើតឡើងនៅពេល សង្គ្រាមអូសបន្លាយ សម្ព័ន្ធមិត្តចូលពាក់ព័ន្ធកាន់តែច្រើន និងការវាយប្រហារកាន់តែខិតទៅជិតផលប្រយោជន៍ស្នូលរបស់មហាអំណាច។ ក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ ការបកស្រាយសកម្មភាពរបស់គូប្រជែងខុស ឬការឆ្លើយតបហួសកម្រិត អាចធ្វើឱ្យជម្លោះកើនឡើងដោយមិនបានគ្រោងទុក។
ដូច្នេះ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧ សំណួរមិនមែនថា «តើនរណាចង់ចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ?» ទេ ប៉ុន្តែថា «តើវិបត្តិជាច្រើន អាចបង្កការគណនាខុស ដែលធ្វើឱ្យជម្លោះធម្មតាឡើងដល់កម្រិតគ្រោះថ្នាក់ជាងមុនដែរឬទេ?»

*សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ឆ្នាំ២០២៧ តើនឹងមានអ្វីកើតឡើង?
គេមិនទាន់មានមូលដ្ឋានគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសន្និដ្ឋានថា ឆ្នាំ២០២៧ នឹងផ្ទុះសង្គ្រាមលោកនោះទេ។ ប៉ុន្តែឆ្នាំថ្មី អាចទទួលមរតកបញ្ហាធំៗពីឆ្នាំ២០២៦៖ សង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងរុស្ស៊ី–អ៊ុយក្រែនមិនទាន់រកឃើញច្រកចេញ ស្តុកអាវុធទំនើបមួយចំនួនរងសម្ពាធ ប្រព័ន្ធថាមពលពិភពលោកនៅតែមានហានិភ័យ និងលទ្ធភាពនៃការគណនាខុសរវាងមហាអំណាចនៅតែមាន។
បញ្ហានេះ បង្កើតភាពផ្ទុយគ្នាមួយ៖ នៅពេលសង្គ្រាមកាន់តែអូសបន្លាយ និងមានតម្លៃកាន់តែខ្ពស់ មេដឹកនាំអាចជ្រើសរើសការបង្កើនកម្លាំង ដើម្បីស្វែងរកជ័យជម្នះឱ្យបានឆាប់ ប៉ុន្តែតម្លៃដ៏ខ្ពស់ដដែលនោះ ក៏អាចបង្ខំឱ្យពួកគេស្វែងរកផ្លូវចរចាដែរ។
ដូច្នេះ ឆ្នាំ២០២៧ មិនមែនគ្រាន់តែជាសំណួរថា «តើសង្គ្រាមនឹងបន្តឬយ៉ាងណានោះទេ?» សំណួរសំខាន់ជាងនេះគឺ៖

បើសង្គ្រាមធំពីរនៅតែមិនទាន់ចប់ តើមហាអំណាចនឹងបង្កើនការប្រើកម្លាំង ដើម្បីស្វែងរកជ័យជម្នះ ឬតម្លៃកាន់តែខ្ពស់នៃសង្គ្រាម នឹងបង្ខំឱ្យពួកគេត្រឡប់ទៅរកតុចរចាវិញ?

ដូច្នេះ ឆ្នាំ២០២៧ អាចនៅមិនទាន់ជាឆ្នាំ ដែលពិភពលោកអាចរំពឹងសន្តិភាពបានពេញលេញនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែវាអាចជាឆ្នាំសម្រេចថា វិបត្តិដែលមានស្រាប់ នឹងបន្តពង្រីក ឬចាប់ផ្តើមងាកទៅរកការចរចា?