(ភ្នំពេញ)៖ លោក នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន នៅថ្ងៃទី១៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានបញ្ជាក់ថា វីដេអូដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនេះបង្ហាញទិដ្ឋភាពដ៏គួរឱ្យតក់ស្លុតនៃការវាយប្រហារដោយអាវុធធុនធ្ងន់ និងការផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំងនៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

ផ្សែងដ៏ក្រាស់ហុយឡើងពីតំបន់ប្រាសាទ បង្ហាញពីកម្លាំងនៃការវាយប្រហារ និងហានិភ័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរចំពោះសំណង់បុរាណដែលមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបានសម្រាប់កម្ពុជា និងមនុស្សជាតិទាំងមូល។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានបន្ថែមថា អ្វីដែលធ្វើឱ្យវីដេអូនេះកាន់តែមានសារៈសំខាន់ គឺប្រភពដើមរបស់វា។ តាមការផ្ទៀងផ្ទាត់ វីដេអូនេះត្រូវបានថត និងផ្សព្វផ្សាយដោយសមាជិកកងកម្លាំងយោធាថៃខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ វាមិនមែនគ្រាន់តែជារូបភាពនៃការផ្ទុះនោះទេ ប៉ុន្តែជាធាតុភស្តុតាងឌីជីថលមួយដែលត្រូវពិនិត្យផ្គូផ្គងជាមួយ ភស្តុតាងរូបវន្តនៃការខូចខាតដែលត្រូវបានរកឃើញ និងកត់ត្រានៅប្រាសាទព្រះវិហារ។

ជាមួយគ្នានេះដែរ រដ្ឋមន្ត្រី នេត្រ ភក្ត្រា បានបន្តថា សំខាន់ជាងនេះទៅទៀត ភស្តុតាងនៃការខូចខាតមិនមែនជាការអះអាងរបស់កម្ពុជាតែម្ខាងឡើយ។ បេសកកម្មប្រឹក្សារួមរបស់មជ្ឈមណ្ឌលបេតិកភណ្ឌពិភពលោក UNESCO និង ICOMOS ដែលបានចុះពិនិត្យប្រាសាទព្រះវិហារពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានកត់ត្រាការខូចខាតដោយផ្ទាល់លើសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ រួមមានការបំផ្លាញ និងការផ្លាស់ទីយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃធាតុស្ថាបត្យកម្ម ការខូចខាត ឬបាត់បង់ចម្លាក់ និងសិលាចារឹក ព្រមទាំងស្លាកស្នាមនៃឥទ្ធិពលការផ្ទុះលើប្រាសាទ និងច្រាំងថ្មជុំវិញ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានគូសបញ្ជាក់ថា នេះមានន័យថា អ្វីដែលឃើញនៅក្នុងវីដេអូ មានស្លាកស្នាមរូបវន្តនៅលើប្រាសាទ។ ការផ្ទុះដែលត្រូវបានថតមិនបានបាត់ទៅជាមួយផ្សែងនោះទេ។ ផលវិបាករបស់វាត្រូវបានកត់ត្រានៅលើថ្ម សំណង់ ចម្លាក់ សិលាចារឹក និងធាតុស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទដែលមានអាយុកាលរាប់សតវត្សរ៍។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានបន្ថែមថា ទន្ទឹមនេះ CMAC បានចុះធ្វើការសម្អាត និងផ្ទៀងផ្ទាត់សំណល់ជាតិផ្ទុះនៅតំបន់ព្រះវិហារ ក្រោយការប្រយុទ្ធ។ ទិន្នន័យដែលត្រូវបានយោងក្នុងឯកសារ UNESCO–ICOMOS កត់ត្រាការរកឃើញសំណល់គ្រាប់ និងបំណែកអាវុធយ៉ាងច្រើននៅក្នុងតំបន់ រួមមានគ្រាប់បែកចង្កោម គ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ និងបំណែកគ្រាប់កាំភ្លើងធំរាប់ពាន់បំណែក។ ភស្តុតាងបច្ចេកទេសទាំងនេះបន្ថែមស្រទាប់សំខាន់មួយទៅលើការកត់ត្រាការខូចខាតរបស់អ្នកជំនាញបេតិកភណ្ឌ។

រដ្ឋមន្ត្រី នេត្រ ភក្ត្រា បានលើកឡើងថា ដូច្នេះ យើងមានភស្តុតាងដែលត្រូវអានផ្គូផ្គងគ្នា៖ វីដេអូកត់ត្រាពេលការវាយប្រហារកើតឡើង, CMAC កត់ត្រាសំណល់នៃអាវុធ និងការផ្ទុះនៅលើដី, ខណៈ UNESCO–ICOMOS កត់ត្រាផលនៃការខូចខាតលើសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានថ្លែងថា នេះគឺជាខ្សែភស្តុតាងដែលមានទម្ងន់៖ ការវាយប្រហារត្រូវបានថត សំណល់អាវុធត្រូវបានរកឃើញ ហើយការខូចខាតលើប្រាសាទត្រូវបានកត់ត្រាដោយអ្នកជំនាញបេតិកភណ្ឌអន្តរជាតិ។

ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន សង្កត់ធ្ងន់ថា ការខូចខាតលើប្រាសាទព្រះវិហារមិនអាចលុបបំបាត់ដោយការអះអាងណាមួយបានឡើយ។ ថ្មដែលបែក សំណង់ដែលខូច ចម្លាក់និងសិលាចារឹកដែលរងការខូចខាត គឺជាភស្តុតាងរូបវន្ត។ សំណល់គ្រាប់ និងបំណែកអាវុធដែល CMAC រកឃើញ គឺជាភស្តុតាងបច្ចេកទេស។ ហើយវីដេអូនៃការវាយប្រហារ គឺជាភស្តុតាងឌីជីថល។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានបញ្ជាក់ថា ផ្សែងក្នុងវីដេអូអាចរលាយបាត់ ប៉ុន្តែស្លាកស្នាមដែលការវាយប្រហារបានបន្សល់ទុកលើប្រាសាទព្រះវិហារ មិនអាចលុបចេញពីភស្តុតាងបានឡើយ៕