(ភ្នំពេញ)៖ នៅថ្ងៃទី៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីស្តីការក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ លោក ហាប់ ទូច រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ តំណាងលោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រី ភឿង សកុណា បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងជំនួបសំណេះសំណាលជាមួយសមាគមអតីតនិស្សិតកម្ពុជាពីសូវៀត និងរុស្ស៊ី ដឹកនាំដោយលោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា និងប្រតិភូយុវជនកម្ពុជាចំនួន ១២រូប ដែលនឹងចូលរួមមហោស្រពយុវជនពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ នៅទីក្រុងយេកាតឺរីនប៊ួក ប្រទេសរុស្ស៊ី។

ក្នុងជំនួបនេះ លោក ហាប់ ទូច បានចែករំលែកអំពីចក្ខុវិស័យ បេសកកម្ម ទំនួលខុសត្រូវ និងរចនាសម្ព័ន្ធការងាររបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ព្រមទាំងផ្តល់អនុសាសន៍ដល់ប្រតិភូយុវជនឱ្យយកឱកាសចូលរួមមហោស្រពអន្តរជាតិនេះ ដើម្បីធ្វើជាអ្នកតំណាងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា និងផ្សព្វផ្សាយអំពីអរិយធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី និងស្នាដៃសិល្បៈដ៏សម្បូរបែបរបស់ខ្មែរ។

លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានអរិយធម៌ចំណាស់មួយនៅអាស៊ី ដែលបានបន្សល់ទុកនូវមរតកវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ទាំងបេតិកភណ្ឌរូបី និងអរូបី។ ដូច្នេះ យុវជនដែលចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ គួរតែមានចំណេះដឹង និងការយល់ដឹងគ្រប់គ្រាន់អំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ជាតិ ដើម្បីអាចបង្ហាញទៅកាន់មិត្តអន្តរជាតិថា កម្ពុជាមានអត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ និងអរិយធម៌ដែលមានតម្លៃជាសកល។

កម្ពុជា និងបេតិកភណ្ឌពិភពលោក

លោក ហាប់ ទូច បានណែនាំឱ្យយុវជនផ្សព្វផ្សាយអំពីឧទ្យានអង្គរ ដែលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់ UNESCO តាំងពីឆ្នាំ១៩៩២។ អង្គរមានផ្ទៃប្រមាណ ៤០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា និងរួមបញ្ចូលប្រាសាទ សំណង់ធារាសាស្ត្រ អាងទឹក ទំនប់ ប្រឡាយ និងផ្លូវបុរាណជាច្រើន ដែលបង្ហាញពីសមត្ថភាពខ្ពស់របស់អរិយធម៌ខ្មែរក្នុងការរៀបចំទីក្រុង ស្ថាបត្យកម្ម សាសនា សិល្បៈ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹក។ ប្រាសាទអង្គរវត្ត បាយ័ន ព្រះខ័ន និងតាព្រហ្ម គឺជាផ្នែកសំខាន់ៗនៃមរតកដ៏ល្បីល្បាញនេះ។

ក្រៅពីអង្គរ កម្ពុជាក៏មាន ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ២០០៨ និង តំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០១៧។ សំបូរព្រៃគុក គឺជាអតីតរាជធានីឥសានបុរៈ នៃអាណាចក្រចេនឡា ហើយមានសំណង់ប្រាសាទឥដ្ឋចំនួន ១៨៦ ដែលបង្ហាញពីការរីកចម្រើននៃស្ថាបត្យកម្ម និងសិល្បៈមុនសម័យអង្គរ។

រមណីដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ ក៏ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់កម្ពុជា ដោយ UNESCO បានចុះបញ្ជីនៅឆ្នាំ២០២៣។ កោះកេរ ឬលិង្គបុរៈ គឺជារាជធានីរបស់អាណាចក្រខ្មែរនៅសតវត្សទី១០ និងជាទីក្រុងបុរាណដែលបង្ហាញពីគំនិតរៀបចំទីក្រុង ស្ថាបត្យកម្ម និងបច្ចេកទេសសាងសង់ដ៏ពិសេស ជាពិសេសការប្រើប្រាស់ប្លុកថ្មធំៗ។

បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់កម្ពុជា

លោក ហាប់ ទូច ក៏បានណែនាំឱ្យយុវជនផ្សព្វផ្សាយអំពីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីនៃមនុស្សជាតិដែល UNESCO បានទទួលស្គាល់។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាមានវប្បធម៌អរូបីចំនួន ៧ ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងប្រព័ន្ធបេតិកភណ្ឌអរូបីរបស់ UNESCO។

១. របាំព្រះរាជទ្រព្យ (Royal Ballet of Cambodia) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ វាជាសិល្បៈរបាំបុរាណដែលមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះរាជពិធី និងវប្បធម៌រាជវាំងខ្មែរ ដោយមានក្បាច់រាំ សម្លៀកបំពាក់ តន្ត្រី និងការសម្តែងដែលត្រូវបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។

២. ល្ខោនស្បែកធំ (Sbek Thom, Khmer Shadow Theatre) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០០៨។ ល្ខោននេះប្រើផ្ទាំងស្បែកធំៗដែលឆ្លាក់ជារូបតួអង្គ និងឈុតឆាក រួមជាមួយតន្ត្រីប្រពៃណី និងការសូត្ររឿង ដើម្បីបង្ហាញរឿងរ៉ាវបុរាណ ជាពិសេសរឿងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរាមកេរ្តិ៍។

៣. ពិធីទាញព្រ័ត្រ និងល្បែងទាញព្រ័ត្រ (Tugging Rituals and Games) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ជាបេតិកភណ្ឌរួមរបស់កម្ពុជា ហ្វីលីពីន សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ និងវៀតណាម។ នៅកម្ពុជា ការទាញព្រ័ត្រមិនត្រឹមតែជាល្បែងកម្សាន្តទេ ប៉ុន្តែមានទំនាក់ទំនងជាមួយជំនឿ ពិធីប្រពៃណី សាមគ្គីភាព និងការចូលរួមរបស់សហគមន៍។

៤. ចាប៉ីដងវែង (Chapei Dang Veng) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីដែលត្រូវការការការពារជាបន្ទាន់។ ចាប៉ីដងវែងជាឧបករណ៍ភ្លេងខ្មែរបុរាណដែលភ្ជាប់ជាមួយការច្រៀង កំណាព្យ ការនិទានរឿង និងការអប់រំតាមរយៈបទចម្រៀង។

៥. ល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្តែត (Lkhon Khol Wat Svay Andet) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌដែលត្រូវការការការពារជាបន្ទាន់។ ល្ខោនខោលជាសិល្បៈល្ខោនពាក់ម៉ាស់ ដែលមានការចូលរួមរបស់អ្នកសម្តែង តន្ត្រី និងការនិទានរឿងតាមប្រពៃណី។

៦. ល្បុក្កតោ (Kun Lbokator, traditional martial arts in Cambodia) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០២២។ ល្បុក្កតោជាសិល្បៈគុនបុរាណខ្មែរ ដែលរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសប្រយុទ្ធ ក្បាច់គុន ចលនា និងទំនៀមទម្លាប់ដែលត្រូវបានបន្តរក្សាពីជំនាន់មុនមកជំនាន់ក្រោយ។

៧. ចំណេះដឹង និងការអនុវត្តពាក់ព័ន្ធនឹងក្រមា (Cultural practices and expressions linked to Krama) ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ ក្រមាមិនមែនគ្រាន់តែជាក្រណាត់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនខ្មែរទេ ប៉ុន្តែជានិមិត្តសញ្ញាមួយនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលមានទាំងចំណេះដឹងអំពីការត្បាញ លំនាំ ពណ៌ និងការប្រើប្រាស់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងពិធីប្រពៃណី។

គួរជ្រាបថា អាពាហ៍ពិពាហ៍ប្រពៃណីខ្មែរ កំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការដាក់ស្នើសុំចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ដូច្នេះមិនទាន់គួររាប់បញ្ចូលជាធាតុដែល UNESCO បានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការនៅឡើយទេ។ ទន្ទឹមនេះ «មហាសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីខ្មែរ» ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីដែលកំពុងរៀបចំសម្រាប់ដំណើរការនាពេលអនាគតដែរ។

«ស្មារតីចងចាំពិភពលោក» របស់កម្ពុជា

ក្រៅពីបេតិកភណ្ឌរូបី និងអរូបី កម្ពុជាក៏មានឯកសារបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃក្នុង UNESCO Memory of the World International Register ឬ «បញ្ជីស្មារតីចងចាំពិភពលោក» ចំនួន ២។

ទី១ គឺ បណ្ណសារសារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង (Tuol Sleng Genocide Museum Archives) ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០០៩។ បណ្ណសារនេះមានរូបថត ឯកសារ ជីវប្រវត្តិអ្នកជាប់ឃុំ បញ្ជីអ្នកទោស បញ្ជីប្រហារជីវិត សៀវភៅកត់ត្រា និងឯកសារផ្សេងៗទៀត ដែលជាភស្តុតាងដ៏សំខាន់សម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរក្រហម។ UNESCO បានបញ្ជាក់ថា បណ្ណសារនេះជាបេតិកភណ្ឌឯកសារដែលមានសារៈសំខាន់ជាអន្តរជាតិ។

ទី២ គឺ Panji Tales Manuscripts ឬសំណៅដើមរឿងព្រេង «Panji» ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ជាបេតិកភណ្ឌរួមរបស់កម្ពុជា ឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហូឡង់ (the Netherlands) និងព្រីតថេន (United Kingdom)។

ដូច្នេះ យុវជនកម្ពុជាដែលទៅចូលរួមមហោស្រពយុវជនពិភពលោក អាចប្រើឱកាសនេះដើម្បីបង្ហាញទៅកាន់មិត្តយុវជនមកពីប្រទេសផ្សេងៗថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែមានប្រាសាទបុរាណដ៏ល្បីល្បាញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានចំណេះដឹងប្រពៃណី សិល្បៈសម្តែង តន្ត្រី សិប្បកម្ម កីឡាប្រពៃណី អត្តសញ្ញាណសង្គម និងបេតិកភណ្ឌឯកសារដែលមានតម្លៃជាសកល។

យុវជនជាអ្នកបន្តមរតកវប្បធម៌

ក្នុងជំនួបនេះ លោក ហាប់ ទូច បានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រតិភូយុវជនយក ក្រមា ជាអំណោយអនុស្សាវរីយ៍ជូនមិត្តអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យពួកគេបានស្គាល់ និងយល់ពីនិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌មួយដ៏សំខាន់របស់កម្ពុជា។ ការផ្តល់ក្រមាដល់មិត្តអន្តរជាតិ អាចក្លាយជាមធ្យោបាយដ៏សាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានអត្ថន័យ ក្នុងការបង្ហាញពីភាពរួសរាយរាក់ទាក់ និងអត្តសញ្ញាណខ្មែរ។

លោកក៏បានលើកទឹកចិត្តឱ្យយុវជនត្រៀមខ្លួនក្នុងការសម្តែងរបាំប្រជាប្រិយខ្មែរ ដូចជា របាំគោះត្រឡោក និងចង្វាក់ប្រជាប្រិយខ្មែរ រាំវង់ រាំក្បាច់ សារ៉ាវ៉ាន់ និងឡាំលាវ ដើម្បីចូលរួមក្នុងកម្មវិធីវប្បធម៌ និងបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ជាមួយយុវជនមកពីបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ។

ការចូលរួមបែបនេះមិនត្រឹមជាការបង្ហាញសិល្បៈនោះទេ ប៉ុន្តែជាការប្រើប្រាស់ «អំណាចទន់» របស់កម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីប្រទេសជាតិ បង្កើតមិត្តភាពជាមួយយុវជនអន្តរជាតិ និងបើកឱកាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនាពេលអនាគតលើវិស័យវប្បធម៌ ទេសចរណ៍ អប់រំ សិល្បៈ និងការច្នៃប្រឌិត។

ក្នុងឱកាសនេះ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក៏បានផ្តល់ជូនប្រតិភូយុវជននូវសៀវភៅ និងឯកសារមួយចំនួនស្តីពីកេរដំណែលដូនតា វប្បធម៌ ប្រពៃណី តំបន់ទេសចរណ៍ និងសក្តានុពលរបស់កម្ពុជាសម្រាប់វិស័យថតកុន។ ឯកសារទាំងនេះជាចំណេះដឹងសំខាន់សម្រាប់យុវជនក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានផ្សព្វផ្សាយកម្ពុជាឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងទាក់ទាញនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

ជំនួបនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការវិនិយោគលើ មូលធនមនុស្ស ជាពិសេសការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពយុវជនឱ្យមានចំណេះដឹង ជំនាញ ទំនុកចិត្ត និងសមត្ថភាពក្នុងការតំណាងកម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ យុវជនត្រូវបានចាត់ទុកជាកម្លាំងស្នូលសម្រាប់ការបន្តមរតកជាតិ និងជាទំពាំងស្នងឫស្សីក្នុងការកសាងអនាគតកម្ពុជា។

សម្រាប់យុវជនទាំង ១២រូប ការចូលរួមមហោស្រពយុវជនពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ គឺជាឱកាសមួយក្នុងការផ្លាស់ប្តូរចំណេះដឹង វប្បធម៌ និងបទពិសោធន៍ជាមួយយុវជនអន្តរជាតិ ព្រមទាំងជាឱកាសបង្ហាញពីភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌ខ្មែរ និងការរីកចម្រើនរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក។

មហោស្រពយុវជនពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦

មហោស្រពយុវជនអន្តរជាតិឆ្នាំ២០២៦ នៅទីក្រុងយេកាតឺរីនប៊ួក ប្រទេសរុស្ស៊ី នឹងប្រមូលផ្តុំយុវជនប្រមាណ ១០ ០០០នាក់ ក្នុងនោះប្រមាណ ៥ ០០០នាក់មកពីក្រៅប្រទេស និងមកពីប្រមាណ ១៩៥ប្រទេស។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងក្លាយជាវេទិកាសម្រាប់យុវជនមកពីជុំវិញពិភពលោកជួបជុំ ផ្លាស់ប្តូរគំនិត បទពិសោធន៍ វប្បធម៌ និងទស្សនៈ ព្រមទាំងពង្រឹងការយល់ដឹង និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងយុវជនអន្តរជាតិ។

សម្រាប់កម្ពុជា ការបញ្ជូនប្រតិភូយុវជនទៅចូលរួមមហោស្រពនេះ មិនត្រឹមតែជាការចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាឱកាសសម្រាប់យុវជនកម្ពុជាធ្វើជាអ្នកការទូតវប្បធម៌ នាំយករឿងរ៉ាវអំពីអរិយធម៌ខ្មែរ សន្តិភាព វប្បធម៌ ប្រពៃណី និងសក្តានុពលរបស់កម្ពុជា ទៅចែករំលែកជាមួយពិភពលោក និងបង្កើតទំនាក់ទំនងថ្មីៗសម្រាប់អនាគត។

ស្វែងយល់លម្អិតពីមហោស្រពយុវជនពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦៖ https://fna.asia/dd25a72