(បែលក្រាត)៖ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា តំណាងពិសេសរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើកឡើងពីក្តីព្រួយបារម្ភរបស់កម្ពុជា ចំពោះសកម្មភាពឯកតោភាគីជាបន្តបន្ទាប់របស់ថៃ ដែលប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំរំលឹកខួបកម្រិតខ្ពស់ នៃខួប ៦៥ឆ្នាំ នៃសន្និសីទលើកទី១ នៃចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ (Non-Alignment Movement - NAM) នៅទីក្រុងបែលក្រាត ប្រទេសស៊ែប៊ី។

ថ្លែងក្រោមប្រធានបទ «កេរដំណែលនៃការមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ៖ មេរៀនសម្រាប់ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន» នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានគូសបញ្ជាក់ថា គោលការណ៍ស្ថាបនិករបស់ NAM រួមមានការគោរពអធិបតេយ្យភាពជាតិ ការមិនជ្រៀតជ្រែក ការរួមរស់ដោយសន្តិភាព និងការបដិសេធការប្រើប្រាស់កម្លាំង នៅតែមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សណ្តាប់ធ្នាប់អន្តរជាតិ។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាឈរនៅចំពោះមុខពិភពលោក ដោយការប្តេជ្ញាចិត្តជាថ្មី និងមិនអាចចរចាបានចំពោះសន្តិភាព»។

ពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានការណ៍តាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ, ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាកំពុងប្រឈមមុខនឹង «បញ្ហាប្រឈមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរចំពោះបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន»។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ និងសាលក្រមដែលមានអានុភាពចងក្រងរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (International Court of Justice) ក៏ដោយ ក៏ថៃនៅតែបន្តសកម្មភាពឯកតោភាគីយ៉ាងជ្រៅចូលក្នុងទឹកដីកម្ពុជា រួមមានការដំឡើងលួសបន្លា ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា»។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបន្ថែមថា៖ «សកម្មភាពបែបនេះ គឺជាការបង្កើតស្ថានភាពដែលបានកើតឡើងរួច (fait accompli) ក្នុងគោលបំណងផ្លាស់ប្តូរព្រំដែនដោយកម្លាំង ដែលជាការរំលោភយ៉ាងច្បាស់លាស់លើច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍ស្ថាបនិករបស់ NAM»។

តំណាងពិសេសរបស់កម្ពុជាបានកត់សម្គាល់ថា ទោះបីបទឈប់បាញ់ដែលមានជាធរមានតាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបញ្ឈប់ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធក៏ដោយ ស្ថានការណ៍នៅតែមានភាពផុយស្រួយ ជាពិសេសដោយសារការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលបានរស់នៅក្នុងតំបន់រងផលប៉ះពាល់ទាំងនោះអស់ជាច្រើនជំនាន់។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានបញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការអត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុតជាប់ជានិច្ច និងនៅតែប្តេជ្ញាយ៉ាងមុតមាំចំពោះកិច្ចសន្ទនា និងការដោះស្រាយបញ្ហាដែលនៅសេសសល់ទាំងអស់ដោយសន្តិវិធី ដោយអនុលោមយ៉ាងតឹងរ៉ឹងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី និងច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន»។

បន្ថែមពីនេះ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានអំពាវនាវឱ្យថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួននៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា និងវិលត្រឡប់មកកាន់យន្តការទ្វេភាគីវិញ។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានថ្លែងថា៖ «យើងអំពាវនាវឱ្យថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពទាំងអស់នៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា អនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានស្រាប់ឱ្យបានពេញលេញ និងបន្តយន្តការទ្វេភាគីឡើងវិញដោយស្មោះត្រង់»។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «យើងជំរុញឱ្យមានការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ សាលក្រមរបស់ ICJ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ ដែលត្រូវតែអនុញ្ញាតឱ្យវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញដោយសុវត្ថិភាព»។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបដិសេធយ៉ាងដាច់ខាតចំពោះសកម្មភាពឈ្លានពានទាំងនេះប្រឆាំងនឹងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ លោកបានបន្ថែមថា៖ «យើងមិនអាច និងនឹងមិនទទួលយកវិធានការឯកតោភាគីដែលបំផ្លាញសន្តិភាព ធ្វើឱ្យសហគមន៍មានអស្ថិរភាព និងធ្វើឱ្យការជឿទុកចិត្តរវាងប្រទេសទាំងពីររងការចុះខ្សោយឡើយ»។

ជាមួយគ្នានេះ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានអះអាងជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះយន្តការដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី សម្រាប់ការដោះស្រាយភាពខ្វែងគំនិតដែលនៅសេសសល់ជាមួយថៃ រួមទាំងបញ្ហាដែនសមុទ្រ។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ ចិន្តាសោភា បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «កម្ពុជាបានទទួលយកដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចក្រោម UNCLOS ជាមួយថៃ។ យន្តការដែលផ្អែកលើច្បាប់នេះ ផ្តល់នូវមាគ៌ាដោយសន្តិវិធីសម្រាប់ដោះស្រាយភាពខ្វែងគំនិតរបស់យើងពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនដែនសមុទ្រ»។

ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «ជំហររបស់កម្ពុជាគឺច្បាស់លាស់។ ព្រំដែនមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដោយកម្លាំង ឬតាមរយៈការបង្កើតស្ថានភាពដែលបានកើតឡើងរួចនោះឡើយ។ ជម្លោះត្រូវតែដោះស្រាយតាមរយៈកិច្ចសន្ទនា ការចរចា និងយន្តការផ្លូវច្បាប់»៕