(ភ្នំពេញ)៖ «India Stack» គឺជាស្ថាបត្យកម្មហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលសាធារណៈ (DPI) ដ៏ទំនើបរបស់ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូររបៀបនៃការទទួលបានសេវាសាធារណៈ និងប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់។ ប្រព័ន្ធនេះអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនឥណ្ឌាអាចបើកគណនីធនាគារ ទទួលបានការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាល ចុះហត្ថលេខាឌីជីថល និងធ្វើការទូទាត់ប្រាក់យ៉ាងងាយស្រួល តាមរយៈឧបករណ៍ចល័ត។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ណារិន្ទ្រា ម៉ូឌី បានពណ៌នាថា «India Stack» ជាប្រព័ន្ធដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញ សមរម្យ និងមានបរិយាបន្នខ្ពស់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ប្រទេសឥណ្ឌាបានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលដែលអាចឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ទាំងនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុង និងតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល ប្រកបដោយសមធម៌។​

«India Stack» មិនមែនជាកម្មវិធី (Application) ឬគេហទំព័រឯកោណាមួយនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជា «ក្របខ័ណ្ឌស្ថាបត្យកម្មឌីជីថល» ឬជាបណ្តុំនៃចំណុចប្រទាក់កម្មវិធីកម្មវិធី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ វិស័យឯកជន និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធី (Developers) អាចយកទៅរួមបញ្ចូលដើម្បីបង្កើតដំណោះស្រាយសេវាកម្ម ប្រកបដោយភាពងាយស្រួល សុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងចំណាយតិច។

សម្រាប់​កម្ពុជា វឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យានេះមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដំណាក់កាលដំបូងនៃការទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងដែនតាមប្រព័ន្ធ UPI រវាងឥណ្ឌា និងកម្ពុជា ត្រូវបានប្រកាសដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ការអភិវឌ្ឍនេះនឹងជួយសម្រួលដល់ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុរបស់ភ្ញៀវទេសចរ ធុរជន និងជំរុញសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។ ក្រៅពីនេះ «India Stack» ក៏គាំទ្រដល់សេវាកម្មសំខាន់ៗជាច្រើនទៀតដូចជា ប្រព័ន្ធផ្ទេរអត្ថប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ (DBT) DigiLocker កម្មវិធី UMANG ប្រព័ន្ធ e-NAM និងបណ្តាញបើកចំហសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មឌីជីថល។

* តើអ្វីទៅជា «India Stack»?

«India Stack» មិនមែនជាកម្មវិធី (Application) ឬគេហទំព័រឯកោណាមួយនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជា «ក្របខ័ណ្ឌស្ថាបត្យកម្មឌីជីថល» ឬជាបណ្តុំនៃចំណុចប្រទាក់កម្មវិធីកម្មវិធី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ វិស័យឯកជន និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធី (Developers) អាចយកទៅរួមបញ្ចូលដើម្បីបង្កើតដំណោះស្រាយសេវាកម្ម ប្រកបដោយភាពងាយស្រួល សុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងចំណាយតិច។

«India Stack» ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើស្រទាប់ស្ថាបត្យកម្ម (Layers) សំខាន់ៗចំនួនបួន៖

- ស្រទាប់ទីមួយ៖ អត្តសញ្ញាណឌីជីថល (Digital Identity Layer) តាមរយៈប្រព័ន្ធ Aadhaar ប្រទេសឥណ្ឌាបានបង្កើតប្រព័ន្ធអត្តសញ្ញាណជីវមាត្រ (Biometric Identification System) ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណតាមប្រព័ន្ធទិន្នន័យ ដោយសុវត្ថិភាព និងទទួលបានសេវាកម្មពីចម្ងាយ ។
- ស្រទាប់ទីពីរ៖ សេវាកម្មគ្មានក្រដាសស្នាម (Paperless Layer) ការប្រើប្រាស់ហត្ថលេខាឌីជីថល (e-Sign) និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក (e-KYC) បានជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកការិយាល័យធិបតេយ្យ និងសន្សំពេលវេលាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ អាជីវកម្ម និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល។
- ស្រទាប់ទីបី៖ ការទូទាត់ប្រាក់ដោយមិនប្រើសាច់ប្រាក់ (Cashless Layer) ស្រទាប់នេះដំណើរការដោយ ចំណុចប្រទាក់ការទូទាត់រួម (Unified Payments Interface ឬ UPI)។ ប្រព័ន្ធ UPI ដើរតួជាពិធីការផ្ទេរប្រាក់អន្តរធនាគារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុភ្លាមៗ តាមរយៈទូរស័ព្ទដៃ។
- ស្រទាប់ទីបួន៖ ការចែករំលែកទិន្នន័យដោយផ្អែកលើការយល់ព្រម (Consent-based Data Sharing Layer) មានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋមានអធិបតេយ្យភាពលើទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងការសម្រេចចិត្តអំពីរបៀប និងពេលវេលាដែលត្រូវចែករំលែកព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឬព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន តាមរយៈក្របខ័ណ្ឌគណនេយ្យភាពទិន្នន័យ ដែលជួយការពារឯកជនភាព បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

លើសពីនេះ «India Stack» ក៏បានគាំទ្រដល់សេវាកម្មសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត រួមមាន៖
- ប្រព័ន្ធផ្ទេរអត្ថប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ (Direct Benefit Transfers - DBT)៖ អនុញ្ញាតឱ្យការជួយឧបត្ថម្ភផ្នែកសង្គមកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល ផ្ទេរផ្ទាល់ទៅកាន់គណនីធនាគាររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយកាត់បន្ថយការលេចធ្លាយថវិកា (Leakage) និងបង្កើនតម្លាភាព។
- DigiLocker៖ វេទិកាផ្ទុកទិន្នន័យលើពពក (Cloud-based Storage) ដែលបង្កលក្ខណៈឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចរក្សាទុក និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារផ្លូវការ ដូចជា អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងប័ណ្ណបើកបរ ក្នុងទម្រង់ឌីជីថលដែលមានសុវត្ថិភាពគតិយុត្ត។
- កម្មវិធី UMANG៖ គឺជាកម្មវិធីដែលប្រមូលផ្តុំសេវាកម្មរដ្ឋាភិបាលរាប់រយចូលទៅក្នុងចំណុចប្រទាក់តែមួយ ។
- ប្រព័ន្ធ e-NAM៖ ទីផ្សារកសិកម្មឌីជីថល ដែលជួយតភ្ជាប់បណ្តាញពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់កសិករ និងលុបបំបាត់ឈ្មួញកណ្តាល ដើម្បីទទួលបានតម្លៃកសិផលល្អប្រសើរ។
- បណ្តាញបើកចំហសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មឌីជីថល៖ ពិធីការបើកចំហ ដែលបង្កើតឱកាសស្មើភាពសម្រាប់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងសហគ្រិនក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក (e-Commerce)។

* ទស្សនវិស័យទៅអនាគត និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមរចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួននៅតែមាន ដូចជា គម្លាតឌីជីថល (Digital Divide) ក្នុងការទទួលបានសេវាអ៊ីនធឺណិត និងកម្រិតនៃការយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថល (Digital Literacy)។ រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធកំពុងបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីធានាថាប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីបរិវត្តកម្មឌីជីថល (Digital Transformation) នេះ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Artificial Intelligence - AI) ក៏កំពុងបង្កើតកាលានុវត្តភាពថ្មីៗផងដែរ ដោយជួយក្នុងការវិភាគទិន្នន័យដើម្បីស្វែងរកប្រតិបត្តិការក្លែងបន្លំ (Fraud Detection) និងពង្រឹងសន្តិសុខសាយប័រ (Cybersecurity)។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសឥណ្ឌាកំពុងជំរុញការប្រើប្រាស់គំរូភាសា AI (AI Language Models) ឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយនៅតាមតំបន់ និងភាសាចម្រុះផ្សេងៗ។
នៅក្នុងបរិបទដែលប្រទេសឥណ្ឌា និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្តពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យកាន់តែរឹងមាំ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យានឹងបង្កើតឱកាសថ្មីៗសម្រាប់ធុរកិច្ច និស្សិត ភ្ញៀវទេសចរ សហគ្រិន និងប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ៕