(បាត់ដំបង)៖ ខេត្តបាត់ដំបង ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាជង្រុកកសិកម្មដ៏មានសក្តានុពល និងជាដែនដីដ៏មានជីជាតិសម្រាប់ឈើហូបផ្លែគ្រប់ប្រភេទ។ ក្រៅពីដំណាំប្រពៃណីដូចជា មៀនប៉ៃលិន ឬទុរេន ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដំណាំឈើហូបផ្លែដែលផ្ដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់មួយប្រភេទទៀត គឺ «ដំណាំលម្មើ» កំពុងតែបង្ហាញវត្តមានយ៉ាងលេចធ្លោ និងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង។

ពីមុនមក ផ្លែលម្មើភាគច្រើនត្រូវបាននាំចូលពីបរទេស និងមានតម្លៃថ្លៃ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទូទៅពិបាកនឹងជាវមកទទួលទាន។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន កសិករនៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង បានចាប់ផ្តើមដាំដុះដំណាំនេះជាលក្ខណៈចម្ការធំៗ ដោយជោគជ័យ។ អ្វីដែលជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់បំផុតនោះ គឺស្មារតីនៃការគាំទ្រកសិផលក្នុងស្រុកពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបានកើនឡើងស្ទើរតែ ១០០ភាគរយ ធ្វើឱ្យទីផ្សារលម្មើក្នុងស្រុកមានភាពរស់រវើកខ្លាំងជាងមុន។

លោក សាន សុខន ម្ចាស់ចម្ការយ៉ាដា បានដាំដុះដំណាំនេះដោយផ្ទាល់នៅក្នុងស្រុកសំពៅលូន លើផ្ទៃដីជាង៥ហិចតា ដែលបានចាប់ផ្តើមប្រឡូកក្នុងរបរនេះតាំងពីឆ្នាំ២០១៧។ តាមបទពិសោធន៍របស់អ្នកដាំដុះ ដំណាំលម្មើដែលនិយមដាំ និងមានឱជារសឆ្ងាញ់ មានដូចជាពូជបាហីលឿង (Barhee) នាំចូលពីចក្រភពអង់គ្លេស ពូជបាហីក្រហម ពូជប្រែម (Khuneizi) និងពូជខូនីស៊ី (Khonizi) ជាដើម។

ទោះបីជាលម្មើជាដំណាំដែលផ្តល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ និងមានអាយុកាលវែងក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាក៏ទាមទារនូវបច្ចេកទេសថែទាំយ៉ាងដិតដល់ និងម៉ត់ចត់បំផុត។ ចម្ការលម្មើដែលទទួលបានជោគជ័យ ត្រូវតែអនុវត្តតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេស ជៀសវាងជំងឺរលួយឫស ឬសត្វល្អិតដូចជាដួងស៊ីបំផ្លាញពីខាងក្នុង។

នៅក្នុងកម្រិតគ្រប់គ្រងមូលដ្ឋាន មន្ត្រីកសិកម្មឃុំមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចុះណែនាំកសិករ ទាំងរឿងការជ្រើសរើសដី ការគ្រប់គ្រងប្រភពទឹក និងជាពិសេសគឺយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត ក្នុងបរិបទដែលជីនិងថ្នាំកសិកម្មឡើងថ្លៃ។

ផ្អែកតាមទិន្នន័យពីមន្ទីរកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទខេត្តបាត់ដំបង គិតមកទល់ពេលនេះ ផ្ទៃដីដាំដុះដំណាំល្មើទូទាំងខេត្តមានចំនួនប្រមាណ ៥៥ហិកតា ក្នុងនោះផ្ទៃដីដែលកំពុងផ្តល់ផលមានប្រមាណ ៣៩ហិកតា ដោយភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់ភាគខាងលិច ដូចជាស្រុករតនមណ្ឌល និងស្រុកសំពៅលូន។

ដើម្បីជួយជំរុញដំណាំនេះឱ្យមាននិរន្តរភាព និងអាចប្រកួតប្រជែងបាន មន្ទីរកសិកម្មខេត្តមិនត្រឹមតែចុះជួយផ្នែកបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានរៀបចំយន្តការការពារផលប្រយោជន៍កសិករ តាមរយៈការជំរុញស្តង់ដារការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (CamGAP) និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដើម្បីទប់ស្កាត់ការក្លែងបន្លំទំនិញភូមិសាស្ត្រ។

ការអភិវឌ្ឍឈានឡើងនៃដំណាំលម្មើនៅខេត្តបាត់ដំបង មិនត្រឹមតែជាជម្រើសថ្មីមួយក្នុងការដោះដូរមុខដំណាំ ពីដំណាំប្រពៃណីដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យទីផ្សារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាមេរៀនមួយបង្ហាញពីកិច្ចសហការយ៉ាងស្អិតរមួតរវាងកសិករ មន្ត្រីបច្ចេកទេសមូលដ្ឋាន និងមន្ត្រីជំនាញថ្នាក់ខេត្ត។

ថ្វីត្បិតតែដំណាំនេះត្រូវការទុនវិនិយោគខ្ពស់លើកូនពូជបណ្តុះជាលិកា និងទាមទារការថែទាំកម្រិតខ្ពស់ ប៉ុន្តែតាមរយៈការងាកមកប្រើប្រាស់ជីធម្មជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម ផ្សំជាមួយកម្លាំងគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ដំណាំលម្មើបាននិងកំពុងក្លាយជា «មាសបៃតង» ថ្មីមួយ ដែលផ្តល់ក្តីសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំក្នុងការស្រោចស្រង់ និងពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារកសិករខ្មែរឱ្យមានភាពរឹងមាំ និងមាននិរន្តរភាពទៅថ្ងៃអនាគត៕