(ភ្នំពេញ)៖ កម្ពុជា បានប្រកាសជាផ្លូវការ នូវការចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់ «យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ» ដែលជាយន្តការច្បាប់សន្តិវិធីក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រជាមួយថៃ។ ការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានធ្វើឡើងនៅក្នុងពេលដែលភាគីថៃ កំពុងបង្ហាញជំហរលុបចោលក្របខណ្ឌ និងឯកសារស្របច្បាប់អន្តរជាតិ ជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីការលុបចោលអនុស្សរណៈ MoU 2001 រហូតដល់ការបង្ហាញជំហរមិនទទួលយកផែនទីខ្នាត 1:200,000 ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការទទួលស្គាល់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិថែមទៀត។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ៖

នៅក្នុងពិភពលោកដែលជម្លោះដែនសមុទ្រ និងព្រំដែន កំពុងក្លាយជាចំណុចផ្ទុះនៃជាតិនិយម ការប្រឈមមុខផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងការប្រកួតប្រជែងអំណាចរវាងរដ្ឋ, ប្រទេសជាច្រើនតែងជ្រើសរើសការបង្ហាញកម្លាំងយោធា ឬការបង្កើនសម្ពាធនយោបាយ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែសម្រាប់កម្ពុជា នៅក្នុងពេលដែលក្របខណ្ឌទ្វេភាគី MoU 2001 ស្តីពីតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកក លុបចោលដោយខ្លួនឯងនោះមក រាជរដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញវិញ បានជ្រើសរើសផ្លូវមួយខុសពីការប្រឈមមុខ គឺផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ដែលជាយន្តការច្បាប់សន្តិវិធីក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ UNCLOS។

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងបញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី២ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ យ៉ាងច្បាស់ថា៖
«កម្ពុជាបានផ្ញើលិខិតជូនដំណឹងជាផ្លូវការទៅកាន់ភាគីថៃ និងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការនៃយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ UNCLOS»។

ប្រសាសន៍នេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាការប្រកាសនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា បានបម្លែងជម្លោះនេះ ពី “ការប្រឈមមុខនយោបាយ” ទៅជា “ដំណើរការច្បាប់អន្តរជាតិ” ដែលផ្អែកលើគោលការណ៍សន្តិភាព សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ និងសុពលភាពផ្លូវច្បាប់។

អ្វីដែលកាន់តែគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ជាងនេះទៀត គឺនៅពេលដែលកម្ពុជា កំពុងប្រកាសជំហរគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងជ្រើសរើសយន្តការផ្លូវច្បាប់ ជាស្នូលក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយថៃលោក Surachart Bamrungsuk បានសរសេរព្រមានដល់រដ្ឋាភិបាលថៃរបស់ខ្លួនថា ការបដិសេធផែនទី 1:200,000 ដែលមានមូលដ្ឋានលើសន្ធិសញ្ញា និងត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយងាកទៅប្រើផែនទីឯកតោភាគី 1:50,000 នោះអាចនាំឱ្យថៃធ្លាក់ចូលក្នុង “អន្ទាក់ច្បាប់” ម្តងទៀត។

និយាយម្យ៉ាងទៀត ខណៈដែលកម្ពុជា កំពុងពឹងផ្អែកលើ UNCLOS សន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងយន្តការអន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី សូម្បីតែអ្នកជំនាញថៃខ្លះ ក៏កំពុងព្រមានរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនថា ការរំលងផែនទីដែលមានសុពលភាពផ្លូវច្បាប់ ហើយងាកទៅពឹងផ្អែកលើផែនទីឯកតោភាគី អាចធ្វើឱ្យថៃប្រឈមនឹងការចាញ់ប្រៀបនៅលើឆាកច្បាប់អន្តរជាតិ ដូចករណីសាលដីកាតុលាការអន្តរជាតិ ឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣ ដែលបានក្លាយជាប្រវត្តិសាស្ត្រច្បាប់ដ៏ឈឺចាប់សម្រាប់ភាគីថៃរួចមកហើយ។

ប្រសាសន៍របស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលប្រកាសថា កម្ពុជា បានចាប់ផ្តើម «យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ» (Compulsory Conciliation) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ UNCLOS នោះ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជា កំពុងជ្រើសរើស “ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ” ជំនួស “ផ្លូវប្រឈមមុខនយោបាយ” ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រជាមួយថៃ។ ជំហរនេះ មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីការគោរពគោលការណ៍សន្តិភាព និងច្បាប់អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា កំពុងព្យាយាមនាំយកវិវាទនេះ ចូលទៅក្នុងក្របខណ្ឌដែលមានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ និងទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សម្តេចមហាបវរធិបតី បានថ្លែងបញ្ជាក់ថា៖
«ឱកាសចរចាទ្វេភាគី ដើម្បីឈានរកដំណោះស្រាយ ត្រូវបានប្រើប្រាស់អស់លទ្ធភាពហើយ។ ហេតុដូច្នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានពិចារណាយ៉ាងម៉ត់ចត់បំផុតនូវរាល់ជម្រើសផ្លូវច្បាប់ និងដោយសន្តិវិធីដែលមាន និងអាចអនុវត្តទៅបាន។»

ជាមួយគ្នានេះ អ្វីដែលធ្វើឱ្យជំហររបស់កម្ពុជា កាន់តែមានទម្ងន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ គឺការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយថៃ Surachart Bamrungsuk ដែលបានព្រមានរដ្ឋាភិបាលថៃថា ផែនទី 1:200,000 ដែលភ្ជាប់ជាមួយសន្ធិសញ្ញា ប្រវត្តិសាស្ត្រខណ្ឌសីមា និងការទទួលស្គាល់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ មិនអាចត្រូវបានរំលងដោយសារផែនទីឯកតោភាគី 1:50,000 បានឡើយ។ នេះមានន័យថា ខណៈដែលកម្ពុជា កំពុងឈរលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ សូម្បីតែអ្នកជំនាញថៃខ្លះក៏កំពុងព្រមានថា ការរំលងផែនទីដែលមានសុពលភាពផ្លូវច្បាប់ អាចនាំឱ្យថៃប្រឈមនឹង “អន្ទាក់ច្បាប់” ម្តងទៀត នៅលើឆាកតុលាការអន្តរជាតិ។

*នៅពេល MoU 2001 ត្រូវបានលុបចោល
អស់រយៈពេលជាង២៥ឆ្នាំ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០១ ឬ MoU 2001 បានដើរតួនាទីជាក្របខណ្ឌទ្វេភាគីដ៏សំខាន់ សម្រាប់ការចរចា ការគ្រប់គ្រង និងការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីលើតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា រវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលភាគីថៃសម្រេចដកខ្លួនចេញពីក្របខណ្ឌនេះដោយខ្លួនឯង វាមានន័យថា “ផ្លូវចរចាទ្វេភាគី” ដែលប្រទេសទាំងពីរធ្លាប់ពឹងផ្អែកលើវាអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ត្រូវបានបិទទ្វារដោយភាគីម្ខាង។

ប៉ុន្តែអ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ គឺនៅក្នុងស្ថានភាពដែលអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងនេះ កម្ពុជា មិនបានជ្រើសរើសការបង្ហាញអំណាចយោធា ឬការបង្កើនសម្ពាធនយោបាយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានជ្រើសរើសយន្តការផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលទាំងកម្ពុជា និងថៃសុទ្ធតែជារដ្ឋភាគីទទួលស្គាល់ដូចគ្នា នោះគឺអនុសញ្ញា UNCLOS។ នេះជាសារនយោបាយ និងផ្លូវច្បាប់ដ៏សំខាន់បំផុត នៅក្នុងប្រសាសន៍របស់សម្តេច នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ដែលបានថ្លែងយ៉ាងច្បាស់ថា៖
«ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ជាថ្មីថា កម្ពុជាមិនដែលរំលោភបំពានអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសដទៃឡើយ។ ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងដាច់ខាតក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិរបស់ខ្លួន។ នាពេលនេះ កម្ពុជា បន្តប្រកាន់គោលជំហរទទួលខុសត្រូវដ៏មុតមាំនេះ ដោយមិនមែនតាមរយៈការប្រើកម្លាំង តែប្រើច្បាប់ ដោយមិនមែនតាមរយៈសកម្មភាពឯកតោភាគី តែតាមរយៈការរួមគ្នាដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី»។

ប្រសាសន៍នេះ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជា កំពុងព្យាយាមបម្លែងវិវាទនេះ ពី “ការប្រឈមមុខផ្នែកនយោបាយ” ទៅជា “ដំណើរការច្បាប់អន្តរជាតិ” ដែលផ្អែកលើគោលការណ៍សន្តិភាព ការគោរពសន្ធិសញ្ញា និងយន្តការដែលសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់។

*បញ្ហាមិនមែននៅលើ “ខ្នាតផែនទី” ប៉ុន្តែនៅលើ “សុពលភាពផ្លូវច្បាប់”
ខណៈដែលកម្ពុជា កំពុងព្យាយាមដោះស្រាយវិវាទតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការសន្តិវិធីក្រោម UNCLOS ភាគីថៃវិញ ហាក់កំពុងធ្វើឱ្យបញ្ហាព្រំដែន និងដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ កាន់តែស្មុគស្មាញឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ បន្ទាប់ពីការលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០១ ឬ MoU 2001, រដ្ឋាភិបាលថៃ ក៏កំពុងបង្ហាញជំហរបដិសេធផែនទីខ្នាត 1:200,000 ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការទទួលស្គាល់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិផងដែរ។

អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុត គឺការលើកឡើងរបស់អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយថៃ Surachart Bamrungsuk ដែលបានអះអាងថា នៅក្នុងវិវាទអន្តរជាតិ រដ្ឋមិនអាចយកផែនទីណាមួយមកអះអាងសិទ្ធិដោយឯកតោភាគីបានឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវប្រើផែនទីដែលភ្ជាប់ជាមួយសន្ធិសញ្ញា និងទទួលបានការផ្តល់សច្ចាប័នរួចហើយ។

នោះមានន័យថា បញ្ហាសំខាន់ មិនមែនស្ថិតនៅលើថា ផែនទីមួយមានខ្នាត 1:50,000 ឬ 1:200,000 នោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើថា ផែនទីមួយណាមាន “សុពលភាពផ្លូវច្បាប់” និង “ការទទួលស្គាល់អន្តរជាតិ”។

អ្នកជំនាញថៃរូបនេះ បានលើកឡើងយ៉ាងច្បាស់ថា ផែនទី 1:200,000 ឬ Annex I Map ត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយ៖
• អនុសញ្ញា ឆ្នាំ1904
• សន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ1907
• គណៈកម្មការខណ្ឌសីមាបារាំង–សៀម
• និងសាលដីការបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ឆ្នាំ1962

ហេតុនេះហើយ ទើបអ្នកជំនាញថៃរូបនោះ ព្រមានថា ផែនទីនេះ មិនអាចត្រូវបានរំលង ឬបដិសេធដោយផែនទីឯកតោភាគីបានឡើយ ព្រោះវាមិនត្រឹមតែជាផែនទីបច្ចេកទេសធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាផ្នែកមួយ នៃមូលដ្ឋានច្បាប់ និងប្រវត្តិសាស្ត្រខណ្ឌសីមា ដែលតុលាការអន្តរជាតិធ្លាប់យកមកពិចារណារួចហើយ។

និយាយម្យ៉ាងទៀត ផែនទី 1:50,000 អាចមានតម្លៃសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ផ្នែកយោធា ឬបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែមិនមានន័យថា វាមានសុពលភាពផ្លូវច្បាប់ ស្មើនឹងផែនទីដែលភ្ជាប់ជាមួយសន្ធិសញ្ញា និងការទទួលស្គាល់អន្តរជាតិឡើយ។ ហើយនេះហើយជាមូលហេតុដែលអ្នកជំនាញថៃរូបនេះ បានព្រមានថា ប្រសិនបើថៃបន្តរំលងផែនទី 1:200,000 ទាំងស្រុង នោះអាចធ្វើឱ្យថៃធ្លាក់ចូលក្នុង “អន្ទាក់ច្បាប់” ដូចករណីឆ្នាំ1962 និងឆ្នាំ2013 ម្តងទៀតជាមិនខានឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
ប្រសាសន៍របស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃទី២ មិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ មិនមែនគ្រាន់តែជាការប្រកាសអំពីការចាប់ផ្តើមយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ជាក់យ៉ាងមុតមាំថា កម្ពុជា បានជ្រើសរើស “ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ” ជំនួស “ផ្លូវប្រឈមមុខ” និងជ្រើសរើស “សន្តិភាព” ជំនួស “ការបង្កើនភាពតានតឹង”។

ការប្រកាសនេះ បានធ្វើឡើងនៅក្នុងពេលដែលភាគីថៃ កំពុងបង្ហាញជំហរដកខ្លួនចេញពីក្របខណ្ឌ និងឯកសារស្របច្បាប់អន្តរជាតិជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីការលុបចោលអនុស្សរណៈ MoU 2001 រហូតដល់ការបង្ហាញជំហរ មិនទទួលយកផែនទីខ្នាត 1:200,000 ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការទទួលស្គាល់ផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។

នៅក្នុងពេលដែលអ្នកនយោបាយខ្លះ កំពុងប្រកែកអំពី “ខ្នាតផែនទី” អ្នកជំនាញថៃវិញ កំពុងព្រមានថា បញ្ហាពិតប្រាកដ មិនមែនស្ថិតនៅលើទំហំផែនទីនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើ “សុពលភាពផ្លូវច្បាប់” និង “ការទទួលស្គាល់អន្តរជាតិ” របស់ផែនទីនោះ។ ហើយនេះជាចំណុចដែលធ្វើឱ្យផែនទី 1:200,000 ក្លាយជាបញ្ហាដែលមិនអាចត្រូវបានរំលង ឬបដិសេធដោយឯកតោភាគីបានឡើយ។

តាមពិតទៅ កម្ពុជា កំពុងបញ្ជូនសារដ៏ច្បាស់លាស់មួយទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិថា ការការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ មិនចាំបាច់ត្រូវធ្វើតាមរយៈការប្រើកម្លាំង ការបង្ហាញអំណាចយោធា ឬការបកស្រាយឯកតោភាគីនោះទេ ប៉ុន្តែអាចធ្វើឡើងតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ យន្តការសន្តិភាព និងគោលការណ៍ដែលពិភពលោកទទួលស្គាល់។

ហើយប្រហែលជាចំណុចនេះហើយ គឺជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យជំហររបស់កម្ពុជា នៅក្នុងពេលនេះ មិនត្រឹមតែមានភាពរឹងមាំផ្នែកនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏កំពុងឈរយ៉ាងមុតមាំនៅលើ “ភាពស្របច្បាប់” ដែលជាអាវុធដ៏មានអំណាចបំផុតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ៕