(ភ្នំពេញ)៖ លោកបណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា អ្នកជំនាញភូមិសាស្រ្តនយោបាយ បានលើកឡើងថា ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រការទូត «ល្បែងពស់វែក» របស់ថៃ មិនមែនត្រឹមតែជាការបត់បែនតាមខ្យល់មហាអំណាចចិន-អាមេរិក ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈនៃការ «ដុតផ្ទះអ្នកជិតខាង ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងក្នុងផ្ទះខ្លួនឯង»។ គិតត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ រដ្ឋាភិបាលលោក អានុទិន កំពុងរុញយុទ្ធសាស្ត្រនេះដល់ចំណុចកំពូល ដើម្បីបង្វែរដានពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងភាពរកាំរកូសនៃនយោបាយផ្ទៃក្នុងទីក្រុងបាងកក។

១. យុទ្ធសាស្ត្រ «ស្កេមឡង់ដ៍» បោកកន្ទុយបិទបាំងភាពបរាជ័យ

នៅពេលសៀវភៅ ឬអត្ថបទស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិ លាតត្រដាងពីអាណាចក្រឧក្រិដ្ឋកម្មឌីជីថល ថៃបានចាប់យកឱកាសនេះធ្វើជា «អ្នកសម្អាតតំបន់» បែបសម្តែង៖

- រុញកំហុសឱ្យអ្នកដទៃ៖ ថៃព្យាយាមដើរតួជា «ជនរងគ្រោះ» ដើម្បីបិទបាំងការពិតដែលថា ប្រព័ន្ធធនាគារ និងអ៊ីនធឺណិតដ៏ទំនើបរបស់ខ្លួន គឺជា «សរសៃឈាម» ដ៏សំខាន់ដែលចិញ្ចឹមមេរោគស្កេមឱ្យរីកដុះដាល។
- អុកទាញចិត្ត «នាគចិន»៖ ការបង្ក្រាបស្កេមតាមព្រំដែន គឺជាល្បិចទាញយកពិន្ទុពីប៉េកាំង ដើម្បីស្ដារមុខមាត់ទេសចរណ៍ និងទាក់ទាញវិនិយោគិនដែលកំពុងរត់ចេញពីថៃមករកកម្ពុជា និងវៀតណាម។

២. MOU 44៖ ល្បិច «ដូរទីលានប្រកួត» ដើម្បីរួចខ្លួន

ការសម្រេចចិត្តលុបចោល MOU 44 ក្នុងខែមេសា ២០២៦ គឺជាអុកយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សាហាវ៖

- ដុតកំហឹងជាតិនិយម៖ ថៃដឹងថា «កោះកុត» គឺជាចំណុចខ្សោយរបស់ពលរដ្ឋខ្លួន។ ការលើកយករឿងនេះមកនិយាយ គឺដើម្បីប្រមូលកម្លាំងគាំទ្រពីក្រុមជាតិនិយមជ្រុល នៅពេលដែលប្រជាប្រិយភាពរដ្ឋាភិបាលកំពុងធ្លាក់ចុះ។

- រុញរឿងឱ្យក្លាយជា «រឿងអន្តរជាតិ»៖ ថៃចង់ប្រើ UNCLOS (ដែលកម្ពុជាទើបផ្តល់សច្ចាប័ននៅថ្ងៃទី ៦ កុម្ភៈ ២០២៦) ជាលេសដើម្បីគេចចេញពីការចរចា «ផលប្រយោជន៍រួម»។ បើឈ្នះ គេយកផល តែបើចាញ់ គេទម្លាក់កំហុសឱ្យ «ច្បាប់អន្តរជាតិ»។

- បន្ថយកម្តៅដែនគោក៖ ការរុញជម្លោះឱ្យទៅក្តៅខ្លាំងនៅសមុទ្រ គឺដើម្បី «បន្ថយសម្ពាធ» នៅតាមព្រំដែនគោក ជាពិសេសនៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីប្តូរពីការតតាំងដោយអាវុធ មកជាការតតាំងដោយក្រដាសស្នាមវិញ។

៣. ល្បិចបំបែកបំបាក់ និងការទាញ «វៀតណាម» ជាឈ្នាន់

ចំណុចដែលកូនខ្មែរត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត គឺល្បិចដុតបញ្ញវន្តខ្មែរឱ្យមើលក្នុងផ្លូវអវិជ្ជមានចំពោះការផ្តល់សច្ចាប័ន UNCLOS ជាមួយវៀតណាម៖

- ល្បិច «ដុតជាតិនិយមខាងកើត»៖ ថៃព្យាយាមដុតបញ្ឆេះឱ្យខ្មែរភ័យខ្លាចរឿងព្រំដែនជាមួយវៀតណាម ដើម្បីបង្វែរអារម្មណ៍ខ្មែរឱ្យភ្លេចមើលល្បិចពស់វែកនៅខាងលិច។

- បន្សាបយុទ្ធសាស្ត្រ «បំបែកដើម្បីគ្រប់គ្រង»៖ តាមពិត ការមានជំហររួមជាមួយវៀតណាមលើ «របបកោះ» គឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំ ដើម្បីកុំឱ្យថៃអាចចរចាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា និងយកប្រៀបលើដែនសមុទ្របានតាមចិត្ត។

- យុទ្ធសាស្ត្រ «ដោះអាវឱ្យអ្នកដទៃពាក់»៖ ថៃព្យាយាមអូសវៀតណាមឱ្យចូលក្នុងជម្លោះ OCA ដើម្បីធ្វើឱ្យរឿង «ទ្វេភាគី» ក្លាយជា «ពហុភាគី» ដ៏ស្មុគស្មាញ រួចរុញបញ្ហាចេញពីផ្ទះខ្លួនឯងឱ្យអ្នកជិតខាងឈ្លោះគ្នាជំនួស។

៤. សម្រែកនាគចិន៖ អ្នកត្រួតពិនិត្យល្បែង និងយុទ្ធសាស្ត្រទាញផលពីគ្រប់ទិស

ថៃដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា ក្នុងសម័យកាលនៃ «ពហុប៉ូល» ពួកគេមិនអាចលេងល្បិចបិទបាំងបញ្ហាផ្ទៃក្នុងដោយសេរីដូចមុនឡើយ ព្រោះមានក្រសែភ្នែកនាគចិនតាមសម្លឹងយ៉ាងកៀកកិត។ ដូច្នេះ ថៃបានបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រ «តុល្យភាពលម្អៀង» ដើម្បីបំប៉ោងផលប្រយោជន៍ខ្លួនឯង៖

- ប្រើ UNCLOS ដើម្បីយកចិត្តលោកខាងលិច៖ តាមរយៈការងាកទៅរកអនុសញ្ញាសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ថៃចង់បង្ហាញទៅកាន់អាមេរិក និងអឺរ៉ុបថា ខ្លួនគឺជា «រដ្ឋដែលគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ» និងប្រជាធិបតេយ្យ។

- ប្រើ BRI និងការបង្ក្រាបស្កេមដើម្បីយកចិត្តចិន៖ ថៃដឹងថាចិនស្អប់បំផុតគឺ «ឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន» ដែលប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់នាគចិន។ ការសម្តែងជា «អ្នកបង្ក្រាបស្កេម» យ៉ាងសកម្ម និងការជំរុញគម្រោងខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (BRI) គឺជាការផ្តល់ «សួយសារអាករនយោបាយ» ទៅឱ្យប៉េកាំង ដើម្បីឱ្យចិនបន្តជួយជ្រោមជ្រែងសេដ្ឋកិច្ចថៃដែលកំពុងដុនដាប និងកុំឱ្យចិនលូកដៃចូលជ្រៅក្នុងវិវាទផ្ទៃក្នុងរបស់ពួកគេ។

- ល្បិច «ទាញផលពីគ្រប់ទិស»៖ នេះគឺជាកំពូលល្បិចពស់វែក។ ថៃព្យាយាមធ្វើឱ្យមហាអំណាចទាំងពីរមានអារម្មណ៍ថា «ថៃនៅខាងខ្លួន»។ ការធ្វើបែបនេះ ធានាថាបញ្ហាផ្ទៃក្នុងដ៏រកាំរកូស (ទាំងរឿងសេដ្ឋកិច្ច និងការតស៊ូអំណាចក្នុងវាំង) នឹងមិនត្រូវបានមហាអំណាចណាមួយយកមកធ្វើជាលេសដាក់សម្ពាធឡើយ។

៥. វិធានទប់ទល់៖ កម្ពុជាត្រូវម្ចាស់ការលើ «កញ្ចប់ច្បាប់»

កម្ពុជាមិនត្រូវឱ្យថៃប្រើមាត្រា ១២១ មកសង្កត់ក្បាលតែម្ខាងឡើយ យើងត្រូវត្រៀមអាវុធទាំង៣នេះ៖

ក- វាយបកតាមមាត្រា ១២១ (៣)៖ ស្រាវជ្រាវ និងចងក្រងបញ្ជីកោះ/ផ្ទាំងថ្មរបស់ថៃដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ ហើយប្រកាសបដិសេធសិទ្ធិ EEZ របស់ចំណុចទាំងនោះជាផ្លូវការ។

ខ- សង្កត់លើ «សមធម៌» (មាត្រា ៧៤/៨៣)៖ ផ្ដោតអាគុយម៉ង់លើការ «រារាំងសិទ្ធិសមុទ្រធម្មជាតិ» (Cut-off effect)។ បង្ហាញថាខ្សែបន្ទាត់ថៃកំពុង «ច្របាច់ក» ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលផ្ទុយនឹងយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ។

គ- ការពារខ្សែបន្ទាត់ ១៩០៧៖ ភ្ជាប់រឿងច្បាប់សមុទ្រថ្មី (UNCLOS) ទៅនឹង «សិទ្ធិប្រវត្តិសាស្ត្រ» (Historic Rights)។ កម្ពុជាត្រូវតែបង្ហាញថា UNCLOS មិនមែនមកដើម្បីលុបចោលសន្ធិសញ្ញា ១៩០៧ ទេ ប៉ុន្តែមកដើម្បីបំពេញបន្ថែម។

សន្និដ្ឋាន៖ «ល្បិចពស់វែកថៃ» នាឆ្នាំ២០២៦ គឺជាល្បែងនយោបាយបោកបញ្ឆោតដើម្បីរក្សាកៅអីអំណាច។ សម្រាប់កម្ពុជា ការដឹងទាន់ល្បិចនេះគឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុត។ កូនខ្មែរត្រូវចងចាំថា៖ «ក្នុងលោកនេះគ្មានមិត្តភាពអមតៈឡើយ មានតែផលប្រយោជន៍ជាតិប៉ុណ្ណោះដែលអមតៈ»។ កុំឱ្យគេប្រើ «ជាតិនិយម» របស់យើងមកដុតផ្ទះយើង ដើម្បីឱ្យគេបានកក់ក្ដៅ។

ខណៈដែលថៃកំពុងរាំរបាំតុល្យភាពមហាអំណាចយ៉ាងរលូន កូនខ្មែរមួយចំនួនបែរជារវល់តែឈ្លោះគ្នាឯងរឿង «ខ្លាចវៀតណាម» ឬ «ខ្លាចចិន» ដែលនេះគឺជាអ្វីដែលថៃចង់បានបំផុត។ ថៃចង់ឱ្យយើង «ខ្លាចគេ» រហូតភ្លេចពង្រឹង «ខ្លួនឯង»។ នៅពេលដែលយើងបែកបាក់គ្នាដោយសារមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយមជ្រុល គឺជាពេលដែល «ពស់វែក» អាចចឹកយកផលប្រយោជន៍សមុទ្ររបស់យើងបានយ៉ាងងាយបំផុត៕