(ភ្នំពេញ)៖ នៅថ្ងៃទី០៦ ខែមេសា លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង នៃមហាអយ្យការអមតុលាការកំពូលកម្ពុជា បានសរសេរអត្ថបទពិសេសថ្មីមួយទៀត ស្តីពី «កម្ពុជា៖ ដំណក់ឈាមលើផែនទីភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសិល្បៈនៃការរស់រានចន្លោះមហាអំណាច។

សូមអានអត្ថបទទាំងស្រស់ដូចតទៅ៖

១. សោកនាដកម្មនៃជម្រើសដែលជាមេរៀនពីសតវត្សទី២០

ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាក្នុងសម័យទំនើប គឺជាសក្ខីកម្មនៃតថភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ជូរចត់។ ការធ្លាក់ចុះនៃសម័យ សង្គមរាស្ត្រនិយម (១៩៥៣-១៩៧០) ដែលព្យាយាមរក្សានយោបាយ «អព្យាក្រឹត» តែត្រូវបានហែកហួរដោយសង្គ្រាមមនោគមវិជ្ជា បានក្លាយជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃគ្រោះមហន្តរាយ៖
- ឥទ្ធិពលសហរដ្ឋអាមេរិក (១៩៧០-១៩៧៥)៖ ការផ្អែកលើអាមេរិកក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ បានទាញកម្ពុជាចូលក្នុងភ្នំភ្លើងសង្គ្រាមវៀតណាម និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកយ៉ាងរង្គាលលើដីខ្មែរ។
- របបខ្មែរក្រហម និងឥទ្ធិពលចិន
(១៩៧៥-១៩៧៩)៖ ក្រោយការដួលរលំនៃរបបគាំទ្រដោយអាមេរិក កម្ពុជាបានធ្លាក់ក្នុងរបបមនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយម ដែលក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយនាពេលនោះ បានបណ្តាលឱ្យមានវិនាសកម្ម និងការបាត់បង់ជីវិតពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ជាង ១,៧ លាននាក់។
- ឥទ្ធិពលសូវៀត/វៀតណាម (១៩៧៩-១៩៨៩)៖ ទោះបីជួយរំដោះពីខ្មែរក្រហម ប៉ុន្តែកម្ពុជាស្ថិតក្នុងភាពឯកោពីពិភពលោកខាងលិច និងមិនមានការអភិវឌ្ឍធំដំឡើយ។

២. បូរណភាពទឹកដី និងការរំលោភបំពានពីប្រទេសជិតខាង

តាមរយៈប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្រោមអាណានិគមបារាំង យើងបានទឹកដីភាគខាងលិចមកវិញខ្លះ ប៉ុន្តែយើងបានបាត់បង់ទឹកដីភាគខាងកើតយ៉ាងធំធេង។ បច្ចុប្បន្ន ទោះបីកម្ពុជាគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែប្រទេសជិតខាងខ្លះ ដូចជាថៃ ជារឿយៗតែងតែរំលោភបំពានអធិបតេយ្យភាពដោយងងឹតងងុល ដែលនេះគឺជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិភាព និងបូរណភាពទឹកដីរបស់យើង។

៣. វិភាគយុទ្ធសាស្ត្រ៖ តើខ្មែរគួរឈរនៅត្រង់ណា?
ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នដែលពិភពលោកកំពុងស្ថិតក្នុង «សង្គ្រាមត្រជាក់ថ្មី» រវាងមហាអំណាចដែលមានមនោគមវិជ្ជា និងរបបនយោបាយខុសគ្នា ខ្មែរកំពុងស្ថិតក្នុងចំណុចប្រសព្វដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។ តើជម្រើសណាដែលល្អបំផុតសម្រាប់យើង? តើគួរតោងមហាអំណាច អព្យាក្រឹត ឬបត់បែន?
- ជម្រើសទី១៖ ការតោងមហាអំណាចណាមួយឱ្យជាប់
ការតោងមហាអំណាចណាមួយឱ្យជាប់ អាចផ្តល់នូវការការពារផ្នែកយោធា និងជំនួយសេដ្ឋកិច្ចភ្លាមៗ ប៉ុន្តែវាធ្វើឱ្យយើងបាត់បង់ម្ចាស់ការលើជោគវាសនាខ្លួនឯង។ ប្រវត្តិសាស្ត្រឆ្នាំ ១៩៧០ និង ១៩៧៥ បានបង្រៀនយើងហើយថា នៅពេលមហាអំណាចអស់ផលប្រយោជន៍ ឬដូរយុទ្ធសាស្ត្រ គេនឹងបោះបង់យើងចោលឱ្យរងទុក្ខវេទនាភ្លាមៗ។
- ជម្រើសទី២៖ នយោបាយអព្យាក្រឹតភាពដាច់ខាត
នេះជាបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្មែរគ្រប់រូប ប៉ុន្តែក្នុងពិភពលោកដែល «ត្រីធំស៊ីត្រីតូច» អព្យាក្រឹតភាពដែលគ្មានអំណាចការពារខ្លួន គឺគ្រាន់តែជាពាក្យស្លោក។ បើជិតខាងមិនគោរព ហើយមហាអំណាចមិនអើពើ អព្យាក្រឹតភាពអាចក្លាយជាភាពឯកោ។ ដូច្នេះបើអព្យាក្រឹត គួរតែអព្យាក្រឹតសកម្ម គឺមិនមែននៅស្ងៀមទេ គឺត្រូវអន្តរាគមន៍តាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងសហគមន៍អាស៊ាន ដើម្បីការពារខ្លួនដូចដែលកម្ពុជាកំពុងប្រឹងប្រែងធ្វើសព្វថ្ងៃនេះ។
- ជម្រើសទី៣៖ នយោបាយ «ខ្លួនមួយជិះទូកពីរ» ឬការបត់បែនបែបឫស្សី
តើខ្មែរមានជម្រើសអ្វីក្រៅពីការបត់បែនតាមខ្យល់? ការធ្វើជា «ខ្លួនមួយជិះទូកពីរ» មិនមែនជាការមិនស្មោះត្រង់នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈនៃការរស់រាន។ យើងត្រូវទន់ភ្លន់ជាមួយចិនដើម្បីសេដ្ឋកិច្ច និងតុល្យភាពជាមួយជិតខាង ហើយត្រូវរក្សាបែបបទប្រជាធិបតេយ្យ និងច្បាប់អន្តរជាតិដើម្បីរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក និងអឺរ៉ុប និងដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍ពីគ្រប់ប៉ូលអំណាច។

៤. សំណូមពរទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ និងមហាអំណាច
កម្ពុជាបានហែលឆ្លងសង្គ្រាមឆ្អែតហើយ យើងចង់បានតែសន្តិភាព។ កម្ពុជាមិនមែនជា «ទីលាន» សម្រាប់សាកល្បងអាវុធ ឬមនោគមវិជ្ជារបស់មហាអំណាចទៀតឡើយ។ យើងសូមអំពាវនាវ៖

១. គោរពស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១: ដែលធានានូវឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ និងអព្យាក្រឹតភាពរបស់កម្ពុជា។
២. យន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ: មហាអំណាចត្រូវជួយជ្រោមជ្រែងឱ្យប្រទេសជិតខាងគោរពបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា និងដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី មិនមែនដោយការគំរាមកំហែងផ្នែកយោធា។
៣. ការវិនិយោគដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ៖ កម្ពុជាត្រូវការដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដែលគោរពម្ចាស់ការរបស់ខ្មែរ មិនមែនការដាក់កម្ពុជាឱ្យស្ថិតក្រោមអន្ទាក់បំណុល ឬឥទ្ធិពលយោធានៃប៉ូលណាមួយឡើយ ដោយបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់កម្ពុជាជាទីលានជម្លោះ តែត្រូវជួយក្នុងនាមជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ពិតប្រាកដ។

សំណួរដាស់ស្មារតីសម្រាប់បងប្អូនខ្មែរពិចារណា៖
១. តើការបត់បែនតាមមហាអំណាច គឺជាភាពទន់ខ្សោយ ឬជាភាពឆ្លាតវៃក្នុងការរក្សាសន្តិភាព?
២. បើថ្ងៃក្រោយ មហាអំណាចបង្ខំឱ្យខ្មែរជ្រើសរើសខាង តើខ្មែរត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយឬនៅដើម្បីរួបរួមគ្នាជាធ្លុងមួយ?
៣. តើយើងគួរជឿជាក់លើ «ច្បាប់អន្តរជាតិ» ទាំងស្រុង ឬត្រូវពង្រឹង «កម្លាំងការពារជាតិ» ខ្លួនឯងឱ្យខ្លាំង ទើបប្រទេសជិតខាងមិនហ៊ានរំលោភបំពាន?

ឯកសារយោង:
- ដេវីដ ឈែនធ្ល័រ (២០០៧)៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជា។
- កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស (១៩៩១)៖ សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីការដោះស្រាយជម្លោះនយោបាយកម្ពុជា។
- របាយការណ៍សាលក្រមនៃតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ)៖ ស្តីពីករណីវិវាទប្រាសាទព្រះវិហារ។
- រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៖ (មាត្រា ១ មាត្រា ៥២ និងមាត្រា ៥៣) ស្តីពីអធិបតេយ្យភាព និងអព្យាក្រឹតភាព។

#CambodiaHistory #Geopolitics #PeaceAndNeutrality #InternationalLaw #SaveCambodia #ASEAN #JusticeForCambodia #ខ្មែរស្រឡាញ់ខ្មែរ #សន្តិភាព #អធិបតេយ្យភាពជាតិ #នយោបាយបត់បែន #សតិសម្បជញ្ញៈខ្មែរ
,ុំ