(ភ្នំពេញ)៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Trump បាននិយាយថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹង «បញ្ចប់» ជម្លោះជាមួយអ៊ីរ៉ង់ក្នុងរយៈពេល ២-៣សប្តាហ៍ខាងមុខនេះ។ នៅជាមួយគ្នានេះប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់លោក ម៉ាស៊ូដ ប៉េហ្សេស្គៀន Masoud Pezeshkian បាននិយាយថា ប្រទេសរបស់លោកក៏បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ដើម្បីបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធដែរ បើសិនជាប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ នឹងមិនត្រូវបានវាយប្រហារម្តងទៀតឡើយ។

Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ ...

សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ប្រហែលជានឹងមិនបញ្ចប់នៅថ្ងៃដែលច្រកសមុទ្រ Hormuz ត្រូវបានបើកឡើងវិញនោះទេ, វាអាចបញ្ចប់នៅថ្ងៃដែលសហរដ្ឋអាមេរិកវាយតម្លៃថា ខ្លួនបានបំផ្លាញសមត្ថភាពយោធា មីស៊ីល និងកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់បានដល់កម្រិត ដែលអាចបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ងាកមករកការចរចា។

ការថ្លែងចុងក្រោយរបស់ប្រធានាធិបតី Donald Trump បានបើកទ្វារឱ្យមានការបកស្រាយថ្មីៗជាច្រើនអំពីទិសដៅសង្គ្រាមនេះ។ លោកបានបង្ហាញថា អាមេរិកអាចនឹងបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់ក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ ទោះបីបញ្ហាច្រក Hormuz នៅមិនទាន់ដោះស្រាយក៏ដោយ។ នេះមានន័យថា សម្រាប់លោក Trump ការធានាឱ្យច្រកសមុទ្រសំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោកដើម្បីបើកដំណើរការឡើងវិញ មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌមុនសម្រាប់ការប្រកាស «បញ្ចប់សង្គ្រាម» ទៀតទេ។ វាអាចត្រូវបានរុញក្នុងការដោះស្រាយនៅដំណាក់កាលក្រោយបន្ទាប់ពីគោលដៅស្នូលនៃសង្គ្រាមត្រូវបានសម្រេចរួច។

* ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយ៖ ពីបើក Hormuz ទៅបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមុន

បើមើលតាមទ្រឹស្តីយោធា សង្គ្រាមភាគច្រើនតែងតែមាន «គោលដៅសមរភូមិ» និង «គោលដៅនយោបាយ»។ គោលដៅសមរភូមិ គឺការវាយបំផ្លាញសមត្ថភាពសត្រូវ ដូចជាកម្លាំងយោធា មូលដ្ឋានយោធា ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ។ ចំណែកគោលដៅនយោបាយ គឺការបង្ខំឱ្យសត្រូវទទួលយកលក្ខខណ្ឌណាមួយ ឬបើកផ្លូវឱ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយ ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump បានមានប្រសាសន៍នៅចុងខែមីនាថា សហរដ្ឋអាមេរិក អាចនឹងបញ្ចប់សង្គ្រាមរបស់ខ្លួនជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ក្នុងរយៈពេលប្រហែលពីរទៅបីសប្តាហ៍ខាងមុខ។ លោកបានបញ្ជាក់ថា គោលដៅសំខាន់បំផុតរបស់អាមេរិក មិនមែនជាការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយនៅអ៊ីរ៉ង់ទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែគឺការធានាថា អ៊ីរ៉ង់មិនអាចមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបានឡើយ។ ការលើកឡើងនេះបង្ហាញថា សម្រាប់អាមេរិក គោលដៅសង្គ្រាមនេះមានលក្ខណៈកំណត់ មិនមែនជាសង្គ្រាមដើម្បីឈ្នះទាំងស្រុង ឬដើម្បីកាន់កាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នោះទៀតឡើយ។
ខ្លឹមសារដែលបានបង្ហាញពីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់សេតវិមាន បង្ហាញថាលោក Trump កំពុងពិចារណាបញ្ចប់សង្គ្រាមដោយផ្តោតលើគោលដៅស្នូលចំនួនបួន៖
- បំផ្លាញសមត្ថភាពយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់
- បញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ
- បំផ្លាញសមត្ថភាពមីស៊ីល និងកងទ័ពជើងទឹក
- បង្កើនសម្ពាធ ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលតុចរចា។
បើមើលតាមទ្រឹស្តីយុទ្ធសាស្ត្រ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រ «វាយដើម្បីបង្ខំឱ្យចរចា» មិនមែន «វាយដើម្បីឈ្នះសង្គ្រាមទាំងស្រុង» នោះទេ។ ដូច្នេះសញ្ញាដ៏សំខាន់មួយដែលអាចមើលឃើញនៅពេលនេះ គឺលោក Trump ប្រហែលជាកំពុងផ្លាស់ប្តូរពីយុទ្ធសាស្ត្រប្រយុទ្ធរហូតដល់ទីបញ្ចប់ ទៅជាយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចប់សង្គ្រាម នៅពេលដែលគោលដៅស្នូលត្រូវបានសម្រេច។

និយាយម្យ៉ាងទៀតសម្រាប់អាមេរិក ការបើកច្រក Hormuz ឡើងវិញ ប្រហែលជាមិនមែនជាលក្ខខណ្ឌចុងក្រោយសម្រាប់បញ្ចប់សង្គ្រាមនោះទេ ប៉ុន្តែការបំផ្លាញសមត្ថភាពយោធា និងកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ទើបជាគោលដៅស្នូល ដែលអាចកំណត់ថា សង្គ្រាមនេះគួរតែបញ្ចប់នៅពេលណា។

* ផែនការសន្តិភាព១៥ចំណុច៖ ក្របខណ្ឌសម្រាប់បិទសង្គ្រាម

ចំណុចថ្មីមួយដែលធ្វើឱ្យរូបភាពនៃចុងបញ្ចប់សង្គ្រាមលេចច្បាស់ឡើង គឺការដាក់ចេញនូវផែនការសន្តិភាព១៥ចំណុចរបស់ភាគីអាមេរិក។ បើមើលខ្លឹមសារទូទៅ ផែនការនេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេសពីរផ្នែក ដែលបង្ហាញពីការប្ដូរផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្ររវាងភាគីទាំងពីរ។ ផ្នែកទីមួយ គឺលក្ខខណ្ឌរបស់អាមេរិកចំពោះអ៊ីរ៉ង់ ដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយហានិភ័យសន្តិសុខ និងសមត្ថភាពយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ ដូចជា៖
- បោះបង់សារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមដែលបានបំប៉ន
- បញ្ឈប់កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ
- កាត់បន្ថយកម្មវិធីមីស៊ីល
- បញ្ឈប់ការគាំទ្រក្រុមប្រដាប់អាវុធក្នុងតំបន់
- ប្ដូរជាមួយនឹងការលើកទណ្ឌកម្ម
- ចាប់ផ្តើមចរចាសន្តិភាព និងការឈប់បាញ់។

ផ្នែកទីពីរ គឺលក្ខខណ្ឌរបស់អ៊ីរ៉ង់វិញ ដែលផ្តោតលើការលើកសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងការកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលយោធារបស់អាមេរិកក្នុងតំបន់ដូចជា៖
- លើកទណ្ឌកម្មទាំងស្រុង
- អាមេរិកដកទ័ពចេញពីតំបន់
- មិនជ្រៀតជ្រែកនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់អ៊ីរ៉ង់។

បើវិភាគដោយសុចរិត នេះមិនមែនជាផែនការសន្តិភាពធម្មតា ឬកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់សាមញ្ញទេ។ វាជាកញ្ចប់ផ្លាស់ប្ដូរយុទ្ធសាស្ត្រ។ អាមេរិកចង់ដកហានិភ័យយោធា និងនុយក្លេអ៊ែរចេញពីអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអ៊ីរ៉ង់ចង់ដកសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងឥទ្ធិពលយោធារបស់អាមេរិកចេញពីជីវិតនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួន។ ក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ ការបញ្ចប់សង្គ្រាមមិនមែនកើតឡើងដោយជ័យជម្នះយោធាចុងក្រោយទេ។ វាកើតឡើងនៅពេលដែលភាគីទាំងពីរយល់ថា ការបន្តសង្គ្រាម មានតម្លៃថ្លៃជាងការទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ។

* សញ្ញាពីភាគីអ៊ីរ៉ង់៖ បញ្ចប់សង្គ្រាម បើមានការធានាសន្តិសុខ

មិនមែនមានតែភាគីអាមេរិកប៉ុណ្ណោះ ដែលនិយាយអំពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមទេ ភាគីអ៊ីរ៉ង់ក៏បានផ្ញើសារដែលមានន័យស្រដៀងគ្នាផងដែរ។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានរាយការណ៍ថា ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ លោក Masoud Pezeshkian បាននិយាយថា ប្រទេសរបស់លោកមានឆន្ទៈបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ទទួលបានការធានាថា ខ្លួននឹងមិនត្រូវបានវាយប្រហារម្តងទៀត។

យោងតាមសារព័ត៌មាន Press TV, លោក Pezeshkian បានថ្លែងថា៖ «យើងមិនដែលស្វែងរកភាពតានតឹង ឬសង្គ្រាមនៅដំណាក់កាលណាមួយឡើយ ហើយយើងមានដំណោះស្រាយចាំបាច់ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមនេះ ប្រសិនបើលក្ខខណ្ឌដែលត្រូវការត្រូវបានបំពេញ ជាពិសេសការធានាចាំបាច់ ដើម្បីការពារការកើតឡើងវិញនៃការឈ្លានពាន»។

សម្តីនេះមានន័យយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ណាស់។ វាបង្ហាញថាសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ បញ្ហាសំខាន់មិនមែនគ្រាន់តែការឈប់បាញ់ទេ ប៉ុន្តែគឺការធានាសន្តិសុខ និងការមិនត្រូវបានវាយប្រហារវិញ។ និយាយម្យ៉ាងទៀត អ៊ីរ៉ង់ មិនចង់បញ្ចប់សង្គ្រាមដោយគ្រាន់តែឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នទេ។ ក្រុងតេហេរ៉ង់ ចង់បានការធានាថា សង្គ្រាមនឹងមិនផ្ទុះឡើងវិញ។ បើវិភាគជាយុទ្ធសាស្ត្រ សម្តីរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ និងសម្តីរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក មានចំណុចស្រដៀងគ្នាមួយ គឺភាគីទាំងពីរ មិនបាននិយាយអំពី «ជ័យជម្នះចុងក្រោយ» ទេ ប៉ុន្តែនិយាយអំពី «លក្ខខណ្ឌដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម»។ នេះជាសញ្ញាសំខាន់ណាស់ថា សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់អាចកំពុងផ្លាស់ប្តូរពីដំណាក់កាលប្រយុទ្ធ ទៅដំណាក់កាលចរចា។
និយាយម្យ៉ាងទៀត នៅពេលដែលភាគីទាំងពីរចាប់ផ្តើមនិយាយអំពី «លក្ខខណ្ឌដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម» ជំនួសឱ្យ «របៀបឈ្នះសង្គ្រាម» នោះជាញឹកញាប់មានន័យថា សង្គ្រាមកំពុងចូលដំណាក់កាលចុងបញ្ចប់របស់វាហើយ។

* ភាពមិនទាន់ទុកចិត្តនៃល្បែងចង់បញ្ចប់សង្គ្រាម

នៅក្នុងបរិយាកាសដែលមានក្តីរំពឹងថា ទីបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់អាចនឹងឈានមកដល់ក្នុងពេលមិនយូរទៀត បញ្ហាធំមួយដែលមិនអាចមើលរំលងបានគឺ សាររបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកនៅពេលនេះ មិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ និងមិនមានភាពជាប់លាប់គ្នា ពីព្រោះមានការផ្លាស់ប្តូរនិយាយជាញឹកញាប់។ ខណៈប្រធានាធិបតី Donald Trump និយាយថាសង្គ្រាមជិតបញ្ចប់ ហើយប្រភពវិភាគមួយចំនួនវិញ មើលថា កាលវិភាគបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅតែមិនច្បាស់ ហើយស្ថានការណ៍នៅលើដី នៅតែអាចផ្លាស់ប្តូរបានគ្រប់ពេល។

ស្ថានភាពនេះបានបង្កើតសំណួរវិភាគដ៏សំខាន់មួយ៖ តើសេតវិមានពិតជាមានផែនការបិទសង្គ្រាមច្បាស់លាស់រួចហើយឬនៅ? ឬក៏សារទាំងនេះ គ្រាន់តែជាឧបករណ៍សម្ពាធផ្លូវចិត្ត ដើម្បីបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ចូលតុចរចា? ឬក៏អាចជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ ឬយោធាផ្សេងទៀត ដែលមិនទាន់បង្ហាញច្បាស់នៅឡើយ?

សម្រាប់អ្នកវិភាគយុទ្ធសាស្ត្រ នេះគឺជាចំណុចដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត។ ព្រោះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាមជាច្រើន មានករណីជាច្រើន ដែលសង្គ្រាមមើលទៅដូចជាជិតចប់ហើយ ប៉ុន្តែបែរជាផ្ទុះឡើងវិញ ដោយសារតែការគណនាខុស ការបកស្រាយខុសពីភាគីម្ខាងទៀត ឬដោយសារតែព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលមិនបានរំពឹងទុក។

* ប្រេងច្រក Hormuz និងសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក

បើមើលសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ត្រឹមតែពីទស្សនៈយោធា មនុស្សជាច្រើនអាចគិតថា លទ្ធផលចុងក្រោយនឹងត្រូវសម្រេចនៅលើសមរភូមិ។ ប៉ុន្តែបើមើលពីទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច និងថាមពល សង្គ្រាមនេះមានមាត្រដ្ឋានធំជាងសមរភូមិយោធា។ ចំណុចសំខាន់បំផុតមួយគឺ ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនប្រេងសំខាន់បំផុតមួយលើពិភពលោក។ ប្រេងមួយភាគធំរបស់ពិភពលោក ត្រូវបានដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រក Hormuz។ បើច្រកនេះត្រូវបានបិទ ឬមានហានិភ័យខ្ពស់ នោះតម្លៃប្រេងអាចឡើងខ្លាំង ហើយអាចបង្កឱ្យមានអតិផរណា សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។ ដូច្នេះសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ មិនមែនប៉ះពាល់តែអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ទេ ប៉ុន្តែប៉ះពាល់ដល់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូល។

នៅពេលដែលសង្គ្រាមប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារប្រេង និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ប្រទេសជាច្រើននឹងចាប់ផ្តើមមានសម្ពាធឱ្យភាគីទាំងពីរបញ្ចប់សង្គ្រាម ឬយ៉ាងហោចណាស់កាត់បន្ថយការប៉ះទង្គិច។ នេះមានន័យថានៅក្នុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ទីផ្សារប្រេង និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ក៏អាចក្លាយជាអ្នកកំណត់ល្បឿន និងទិសដៅនៃការបញ្ចប់សង្គ្រាមផងដែរ។ និយាយម្យ៉ាងទៀត សង្គ្រាមនេះមិនមែនជាសង្គ្រាមរវាងប្រទេសពីរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមដែលមានទាំងសម្ពាធថាមពល និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលជាអង្គធាតុសំខាន់។ ប្រសិនបើតម្លៃប្រេងឡើងខ្លាំងពេកសម្ពាធពីទីផ្សារ និងពីប្រទេសផ្សេងៗ អាចជំរុញឱ្យមានការចរចា និងការបញ្ចប់សង្គ្រាមលឿនជាងការឈ្នះនៅសមរភូមិ។

* សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ចុងបញ្ចប់សង្គ្រាម នឹងត្រូវកំណត់ដោយអ្វី?

បើសង្ខេបការវិភាគទាំងអស់ សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់នៅពេលនេះ មិនមែនជាសង្គ្រាមដែលអាចកំណត់លទ្ធផលដោយកត្តាតែមួយនោះទេ។ វាជាសង្គ្រាមដែលមានកត្តាច្រើនបញ្ចូលគ្នារួមមាន សមត្ថភាពយោធា សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ច តម្លៃប្រេង និងការចរចានយោបាយ។ កត្តាទាំងនេះ មិនដំណើរការដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទេ ប៉ុន្តែមានភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយរួមគ្នាកំណត់ទិសដៅ និងល្បឿននៃសង្គ្រាម។

ភាគីអាមេរិក ហាក់ដូចជាកំពុងផ្តោតលើការសម្រេចគោលដៅយោធា និងនយោបាយស្នូល រួចបើកផ្លូវទៅកាន់ការចរចា។ ភាគីអ៊ីរ៉ង់វិញ ក៏បានបង្ហាញឆន្ទៈបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធ ប្រសិនបើមានការធានាសន្តិសុខ និងការមិនត្រូវបានវាយប្រហារឡើងវិញ។ ខណៈពេលដូចគ្នាទីផ្សារប្រេង និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ក៏កំពុងដាក់សម្ពាធឱ្យសង្គ្រាមនេះ មិនអាចបន្តយូរពេកបានផងដែរ។ នេះបង្ហាញថា សង្គ្រាមនេះមិនត្រឹមតែជាសង្គ្រាមយោធាទេ ប៉ុន្តែជាសង្គ្រាមសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយផងដែរ។

ដូច្នេះចុងបញ្ចប់ពិតប្រាកដនៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ មិនត្រូវបានកំណត់តែលើសមរភូមិ ឬដោយការគ្រប់គ្រងច្រក Hormuz នោះទេ។ ចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមនេះនឹងមកដល់នៅពេលដែលការបន្តសង្គ្រាម មិនអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍បន្ថែមទៀតឡើយ ក្រៅពីការបង្កើនការចំណាយ និងសម្ពាធជាច្រើនដូចជា តម្លៃប្រេង ការដឹកជញ្ជូន ថ្លៃទំនិញ ថ្លៃចំណាយយោធា និងសម្ពាធនយោបាយនៅក្នុងស្រុក ទាំងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។

និយាយម្យ៉ាងទៀត សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ ប្រហែលជានឹងមិនបញ្ចប់នៅថ្ងៃដែលភាគីណាមួយឈ្នះសមរភូមិនោះទេ ប៉ុន្តែបញ្ចប់នៅថ្ងៃដែលភាគីទាំងពីរយល់ថា ការបន្តសង្គ្រាមមិនអាចផ្តល់អ្វីថ្មីទៀតក្រៅពីការខាតបង់ ការចំណាយ និងសម្ពាធកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង និងនៅពេលដែលសង្គ្រាមក្លាយជាការចំណាយលើសអត្ថប្រយោជន៍ នោះជាញឹកញាប់ជាពេលដែលសង្គ្រាមចាប់ផ្តើមទៅរកទីបញ្ចប់របស់វាវិញដែរ៕