(ភ្នំពេញ)៖ លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង នៃមហាអយ្យការអមតុលាការកំពូលកម្ពុជា បានសរសេរអត្ថបទថ្មីមួយទៀត ដែលជាអត្ថបទទី១០របស់លោក ដោយមានចំណងជើងថា ជ័យជម្នះនៃ «អាវុធច្បាប់» លើមហិច្ឆតា «ប៊ិកឈ្លានពាន»៖ មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រនៃផែនទីឯកតោភាគី ៤ ជំនាន់របស់ថៃ»។

ខាងក្រោមនេះជាខ្លឹមសារទាំងស្រុងរបស់ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន៖

ក្នុងនាមជាអ្នកច្បាប់ដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ និងតាមដានបញ្ហាព្រំដែន ខ្ញុំសូមចែករំលែកនូវចំណេះដឹង និងតថភាពពិតនៃយុទ្ធសាស្ត្រ «គូសផែនទីតាមចិត្តចង់» របស់ភាគីថៃ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ថៃតែងតែប្រើប្រាស់ «ផែនទីឯកតោភាគី» ជាឧបករណ៍វាតទីទឹកដីក្នុងសម័យសង្គ្រាម ប៉ុន្តែរាល់ការព្យាយាមទាំងនោះ សុទ្ធតែត្រូវបានកម្ចាត់ចោលដោយអំណាចច្បាប់អន្តរជាតិជានិច្ច ក្រោមបង្អែកនៃគោលការណ៍ មរតកផែនទីអាណានិគម (Uti Possidetis Juris)។

បងប្អូនត្រូវដឹងថា ការព្យាយាមរំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជាតាមរយៈការគូសវាស់ឯកតោភាគី បានកើតឡើងយ៉ាងតិច ៤ ដំណាក់កាលធំៗ៖

១. ការគូសវាស់ឯកតោភាគីជំនាន់ទី១ (ក្រោយឆ្នាំ ១៩៣០)៖ បុព្វហេតុនៃវិវាទ និងមេរៀនបរាជ័យនៅ ICJ

ក្រោយឆ្នាំ ១៩៣០ ថៃបានបោះបង់ចោលនូវស្មារតីសហប្រតិបត្តិការនៃ «គណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែនបារាំង-សៀម» ហើយបានចាប់ផ្តើមផលិតផែនទីស៊េរីថ្មីដោយប្រើបច្ចេកទេសផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន។ គេបានលួចកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៅតំបន់ជួរភ្នំដងរែក ដើម្បីលេបយកតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារមកក្នុងផែនទីខ្លួន ជាថ្នូរនឹងការមិនទទួលស្គាល់ខ្សែបន្ទាត់ដែលកំណត់ដោយសន្ធិសញ្ញា។

- មេរៀនច្បាប់ឆ្នាំ ១៩៦២៖ ក្នុងវិវាទប្រាសាទព្រះវិហារនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ថៃបានព្យាយាមយកផែនទីអយុត្តិធម៌នេះមកតតាំង។ ប៉ុន្តែតុលាការបានផ្តល់សាលក្រមជាប្រវត្តិសាស្ត្រដោយផ្អែកលើ គោលការណ៍មរតកព្រំដែនអាណានិគម ថា៖ «រាល់ការគូសវាស់ឯកតោភាគី មិនអាចមានតម្លៃគតិយុត្តិលើសសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ និងផែនទីឧបសម្ព័ន្ធ (Annex I Map) ដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាក្នុងសម័យបារាំង-សៀមនោះឡើយ»។ ជាលទ្ធផល ថៃត្រូវបង្ខំចិត្តដកកងទ័ព និងទម្លាក់ទង់ជាតិចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារទាំងអាម៉ាស់។

២. សម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២៖ ការគូសវាស់ក្រោមឥទ្ធិពលយោធាជប៉ុន

នៅឆ្នាំ ១៩៤១ ក្នុងពេលដែលជប៉ុនកំពុងមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ថៃបានឆ្លៀតឱកាសគូសផែនទីថ្មីដើម្បីលេបយកខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ និងស្ទឹងត្រែង។

- មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ ទោះបីគេគូសបានដីដោយសារអំណាចកងទ័ពជប៉ុនមែន ប៉ុន្តែក្រោយចប់សង្គ្រាម មហាអំណាចបារាំង និងអាមេរិក បានបង្ខំឱ្យថៃចុះហត្ថលេខាលើ កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន (១៩៤៦) ដើម្បីហែកផែនទីឈ្លានពាននោះចោល និងប្រគល់ខេត្តទាំងនោះមកឱ្យកម្ពុជា និងឡាវវិញ។ នេះសបញ្ជាក់ថា ផែនទីដែលគូសដោយការរំលោភបំពាន នឹងត្រូវរលាយសាបសូន្យនៅចំពោះមុខច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលតែងតែការពារខ្សែបន្ទាត់អាណានិគមជាគោល។

៣. សម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ និងការគូសវាស់រដ្ឋបាល (ទសវត្សរ៍ ៥០–៩០)

ក្នុងជំនាន់នេះ ថៃបានផលិតផែនទីស៊េរីថ្មីៗជាច្រើនសម្រាប់យោធា និងរដ្ឋបាលខេត្ត។ ប៉ុន្តែភាពមិនស៊ីសង្វាក់គ្នានៃផែនទីផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃនេះ គឺជាភស្តុតាងដ៏ល្អបំផុតដែលជួយឱ្យកម្ពុជាមានប្រៀប ព្រោះវាបង្ហាញថាពួកគេគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិណាមួយដែលរឹងមាំដើម្បីមកជំនួស «មរតកព្រំដែន» ដែលមានស្រាប់នោះឡើយ។

៤. ការព្យាយាមគូសយកដី ៤.៦ និងការបរាជ័យចុងក្រោយ (ឆ្នាំ ២០១៣)

ក្រោយឆ្នាំ ២០០០ ថៃបានបង្កើតផែនទីប្រតិបត្តិការថ្មី (D-Map) ដើម្បីទាមទារដី ៤.៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ។

- មេរៀនច្បាប់ឆ្នាំ ២០១៣៖ ជាថ្មីម្តងទៀត តុលាការអន្តរជាតិបានបញ្ជាក់យ៉ាងដាច់អហង្ការថា ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនត្រូវតែដើរតាម ផែនទីបារាំង-សៀម ១៩០៤ (Annex I)។ តុលាការបានការពារគោលការណ៍ដែលថា ព្រំដែនដែលបានកំណត់រួចហើយតាំងពីសម័យអាណានិគម មិនអាចកែប្រែដោយឯកតោភាគីបានឡើយ។ ផែនទីថៃត្រូវបានទាត់ចោល ហើយអធិបតេយ្យភាពលើតំបន់នោះជារបស់កម្ពុជាទាំងស្រុង។

សារៈសំខាន់នៃគោលការណ៍ Uti Possidetis Juris (មរតកផែនទីអាណានិគម) ក្នុងនាមជាអ្នកច្បាប់ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា គោលការណ៍នេះគឺជា «អាវុធការពារជាតិ» ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត។ វាចែងថា៖ «ព្រំដែនដែលប្រទេសមួយទទួលបាននៅពេលទទួលបានឯករាជ្យ គឺជាព្រំដែនដែលត្រូវរក្សាទុកជាអមតៈ»។ ដូច្នេះ រាល់ការព្យាយាមគូសផែនទីថ្មីរបស់ថៃដើម្បីរំលោភលើខ្សែបន្ទាត់បារាំង-សៀម គឺជាការរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិជាដាច់ខាត។

សរុបមក៖ ថៃតែងតែ «ខ្លាច» ច្បាប់អន្តរជាតិ និងតុលាការអន្តរជាតិ ព្រោះគេដឹងថាគេមិនអាចយកឈ្នះ «មរតកព្រំដែន» របស់យើងបានឡើយ។ យើងការពារទឹកដីដោយប្រើ «អាវុធទូត និងអាវុធច្បាប់» គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលអាចការពារបូរណភាពទឹកដីបានយ៉ាងរឹងមាំ ដោយមិនចាំបាច់ចំណាយឈាមកូនខ្មែរសូម្បីតែមួយតំណក់។

សូមចងចាំថា៖ ផែនទីដែលគេគូសដោយប៊ិក មិនអាចឈ្នះផែនទីដែលចារឹកដោយច្បាប់អន្តរជាតិនោះឡើយ!

ឯកសារយោង និងសំអាងច្បាប់ពេញលេញ (Full References):

១. សន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញាជាមូលដ្ឋាន (Basic Treaties):

- Convention of February 13, 1904: រវាងបារាំង និងសៀម ស្តីពីការកំណត់ព្រំដែន។
- Treaty of March 23, 1907: រវាងបារាំង និងសៀម ស្តីពីការដោះដូរទឹកដី (ប្រគល់បាត់ដំបង សៀមរាប សិរីសោភ័ណ មកខ្មែរវិញ)។
- Franco-Siamese Map of 1904-1907 (Annex I): ផែនទីដែលគូសដោយគណៈកម្មការចម្រុះព្រំដែន។
២. កិច្ចព្រមព្រៀងក្រោយសង្គ្រាមលោក (Post-WWII Agreements):
- Washington Accord (Settlement Agreement) of November 17, 1946: កិច្ចព្រមព្រៀងដែលបង្ខំឱ្យថៃនិរាករណ៍ច្បាប់លេបយកដីខ្មែរ និងប្រគល់ខេត្តទាំង ៤ មកវិញ។

៣. យុត្តាធិការតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ Judgments):

- Case Concerning the Temple of Preah Vihear (Cambodia v. Thailand), Merits, Judgment of 15 June 1962: សាលដីកាស្ថាពរដែលទទួលស្គាល់ផែនទី Annex I។
- Request for Interpretation of the Judgment of 15 June 1962 (Cambodia v. Thailand), Judgment of 11 November 2013: សាលដីកាបកស្រាយដែលសម្រេចលើតំបន់ ៤.៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

៤. យន្តការទ្វេភាគីបច្ចុប្បន្ន (Bilateral Mechanisms):

- MOU 2000 (Memorandum of Understanding of August 28, 2000): អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាស្តីពីការស្ទង់មតិ និងការបោះបង្គោលព្រំដែនគោក (ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើការប្រើប្រាស់ផែនទីសន្ធិសញ្ញា ១៩០៤-១៩០៧)។

៥. គោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ (International Legal Principles):

- Uti Possidetis Juris: គោលការណ៍មរតកព្រំដែនអាណានិគម។
- Acquiescence and Estoppel: គោលការណ៍នៃការទទួលស្គាល់ដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងការបដិសេធសិទ្ធិតវ៉ា (ប្រើក្នុងសាលដីកាឆ្នាំ ១៩៦២)។

#ច្បាប់អន្តរជាតិ #ជ័យជម្នះឆ្នាំ១៩៦២ #ជ័យជម្នះឆ្នាំ២០១៣ #ការពារទឹកដីដោយអាវុធច្បាប់ #កម្ពុជា #ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ #ផែនទីបារាំងសៀម១៩០៤ #UtiPossidetisJuris