(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ មានសម្លេងនយោបាយមួយចំនួន បានប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានចំអក ព័ត៌មានញុះញង់ ក្នុងលំនាំដែលលើសពីការរិះគន់ស្ថាបនា ទាក់ទងនឹងដំណើរចូលរួមរបស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពិធីសម្ពោធក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព BoP ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។
Fresh Exclusive មានអត្ថបទស៊ីជម្រៅមួយជុំវិញបញ្ហានេះ...

នៅក្នុងសង្គ្រាមសម័យថ្មី កាំភ្លើងមិនមែនជាអាវុធគ្រោះថ្នាក់បំផុតទេព័ត៌មានបំភ្លៃ និងការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងទេ ទើបជាអាវុធដែលអាចធ្វើឱ្យជាតិមួយចាញ់ មុនពេលសត្រូវមិនទាន់បាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងសូម្បីតែមួយគ្រាប់ផង។ ពេលទំនុកចិត្តរវាងប្រជាជនរងនូវភាពបាក់បែក ប្រទេសនោះ កំពុងតែចាប់ផ្តើមចាញ់ដោយខ្លួនឯងរួចទៅហើយ។

នៅពេលដែលកម្ពុជា កំពុងស្វែងរកសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌នៅលើវេទិកាអន្តរជាតិ ការវាយតម្លៃគួរត្រូវផ្អែកលើគោលបំណងជាតិ និងលទ្ធផលជាក់ស្តែង មិនមែនលើសម្លេងញុះញង់នយោបាយ។ ការចូលរួមវេទិកាសន្តិភាពអន្តរជាតិ BoP របស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីដាក់បញ្ហាជម្លោះទៅក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការសម្របសម្រួលពហុភាគី ដោយផ្អែកលើការពិតមិនមែនអារម្មណ៍។
ក្នុងបរិបទនេះ ពលរដ្ឋត្រូវការតក្កវិជ្ជា និងសមត្ថភាពផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មានខ្ពស់ជាងពេលណាៗទាំងអស់។ ព័ត៌មាន ដែលគ្មានប្រភពច្បាស់ កាត់បរិបទ ឬបំភ្លៃការពិត អាចបំបែកសង្គមពីខាងក្នុង និងធ្វើឱ្យយើងក្លាយជាឧបករណ៍ក្នុងសង្គ្រាមព័ត៌មានដោយមិនដឹងខ្លួន។ ការពារជាតិមិនត្រឹមតែការពារដែនដីទេ ប៉ុន្តែការពារការពិត និងការជឿទុកចិត្តក្នុងសង្គមផងដែរ។

* នៅពេលការរិះគន់ បាត់បង់តុល្យភាព និងក្លាយជាឧបករណ៍បំផ្លាញ

នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ការរិះគន់ គឺជាសិទ្ធិ និងជាមេកានិចសំខាន់សម្រាប់ការកែលម្អ។ ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ មានសម្លេងនយោបាយមួយចំនួន បានប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមក្នុងលំនាំដែលលើសពីការរិះគន់ស្ថាបនា (Constructive Criticism) ទៅជាការបង្ហាញព័ត៌មានដោយគ្មានបរិបទពេញលេញ ឬមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់។

ពេលការបកស្រាយដោយផ្អែកលើអារម្មណ៍ជាងតក្កវិជ្ជា ពេលសម្តីប្រើប្រាស់ការចំអក ឬបង្កការញុះញង់ជំនួសការវិភាគផ្អែកលើភស្តុតាង វាអាចបង្កផលប៉ះពាល់លើទំនុកចិត្តសាធារណៈ និងធ្វើឱ្យការជជែកសាធារណៈបាត់បង់គុណភាព។ ក្នុងបរិបទដែលប្រទេស កំពុងប្រើវេទិកាពហុភាគីដើម្បីស្វែងរកសន្តិភាព និងការបកស្រាយការពិតទៅសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ, ការចែករំលែកព័ត៌មានមិនពិត ឬការកាត់បរិបទមិនត្រឹមត្រូវអាចបង្កការភាន់ច្រឡំ និងប៉ះពាល់ដល់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណៈ។ ការរិះគន់ ដែលមានតម្លៃ គឺការរិះគន់ដែលផ្អែកលើភស្តុតាង និងគោលបំណងកែលម្អ។ ផ្ទុយទៅវិញការបើកកកាយដោយគ្មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ អាចបំផ្លាញទំនុកចិត្តក្នុងសង្គម និងបន្ថែមភាពតានតឹងជំនួសការដោះស្រាយ។

* វេទិកាសន្តិភាព និងអត្ថប្រយោជន៍ជាតិ

ការចូលរួមវេទិកាក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព BoP មិនមែនជាសកម្មភាពនយោបាយធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីដាក់បញ្ហាទៅក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ កាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងបង្កើនភាពស្របច្បាប់លើឆាកពហុភាគី។ សម្រាប់ប្រទេសតូចៗ ក្របខណ្ឌច្បាប់ និងវេទិកាពហុភាគី គឺជាខែលការពារដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណ ភាពទឹកដី នៅពេលដែលតុល្យភាពអំណាចមិនស្មើគ្នា។
ការវាយតម្លៃណាមួយដែលអះអាងថាជា «ការរិះគន់ស្ថាបនា» គួរត្រូវផ្អែកលើបីសំណុំគោលការណ៍ច្បាស់លាស់៖
- គោលបំណងសន្តិភាព និងប្រយោជន៍ជាតិ
- កម្រិតនៃការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ
- សមិទ្ធផលជាក់ស្តែងក្នុងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង
បើការរិះគន់ មិនផ្អែកលើគោលការណ៍ទាំងនេះទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើព័ត៌មានមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់ កាត់បរិបទ ឬប្រើអារម្មណ៍ជំនួសតក្កវិជ្ជា វាអាចបម្លែងពីការរិះគន់ស្ថាបនា ទៅជាការបំភ្លៃដែលប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តសាធារណៈ។ នៅក្នុងបរិបទសង្គ្រាមព័ត៌មាន សកម្មភាពបែបនេះអាចបង្កការភាន់ច្រឡំ និងបន្ថែមភាពតានតឹង ជំនួសការរួមចំណែកដល់ដំណោះស្រាយ។

* កុំឱ្យខ្លួនយើង ក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយ

ក្នុងសង្គ្រាមព័ត៌មាន អាវុធមិនមែនជាគ្រាប់កាំភ្លើងទេវាគឺអារម្មណ៍ និងការភ័ន្តច្រឡំ។ ពលរដ្ឋដែលចែករំលែកព័ត៌មានដោយមិនផ្ទៀងផ្ទាត់ អាចក្លាយជាឧបករណ៍គេប្រើប្រាស់ដោយមិនដឹងខ្លួន។ ការពារជាតិ មិនត្រឹមតែការពារដែនដីទេ ប៉ុន្តែការពារការពិត និងការជឿទុកចិត្តក្នុងសង្គមផងដែរ។

ការចូលរួមរបស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងពិធីសម្ពោធវេទិកាក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព (BoP) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីស្វែងរកសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌តាមក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការពហុភាគី។ សម្រាប់ប្រទេសតូចមួយដែលមានធនធានកំណត់ និងកំពុងបន្តកសាងប្រទេសឡើងវិញ ការឈរលើឆាកច្បាប់ និងការគាំទ្រអន្តរជាតិ គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលមានតម្លៃជាងការប្រកួតសម្លេងញុះញង់។

ក្នុងបរិបទនេះ សង្គមត្រូវការតក្កវិជ្ជា មិនមែនការបំភ្លៃ។ ព័ត៌មានដែលមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់ កាត់បរិបទ ឬបញ្ចេញដោយចេតនាបង្កការញុះញង់ អាចប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តសាធារណៈ និងធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកាន់តែជ្រៅ។ ការរិះគន់មានតម្លៃ ត្រូវផ្អែកលើភស្តុតាង និងគោលបំណងកែលំអ និងមិនមែនលើអារម្មណ៍ឆាប់រហ័ស ឬការប្រកួតប្រជែងនយោបាយឡើយ។

យើងជាពលរដ្ឋ មានតួនាទីជ្រើសរើសថា នឹងក្លាយជាអ្នកចែករំលែកការពិត ឬក្លាយជាឧបករណ៍ក្នុងសង្គ្រាមព័ត៌មាន។ សាមគ្គីភាពជាតិ មិនមែនមានន័យថាបិទមាត់គ្នា ប៉ុន្តែមានន័យថា ជជែកដោយភស្តុតាង និងគោរពការពិត។ ការជឿទុកចិត្តលើការដឹកនាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល មិនមែនជាការបោះបង់សិទ្ធិរិះគន់ទេ ប៉ុន្តែជាការគាំទ្រដល់ជំហានដែលមានគោលបំណងសន្តិភាព និងប្រយោជន៍ជាតិ។ នៅក្នុងពេលដែលប្រទេសកំពុងស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមវេទិកាអន្តរជាតិ ស្មារតីសាមគ្គី និងការគិតដោយតក្កវិជ្ជា គឺជាខែលការពារដ៏មានអានុភាពបំផុត។

* កំណត់ខ្សែបន្ទាត់រវាងរិះគន់ស្ថាបនា និងព័ត៌មានបំភ្លៃ

សង្គមដែលរឹងមាំ មិនខ្លាចការរិះគន់ទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាត្រូវការការរិះគន់ ដើម្បីកែលម្អ និងកែទម្រង់។ ប៉ុន្តែការរិះគន់ ដែលមានតម្លៃ ត្រូវផ្អែកលើភស្តុតាងច្បាស់លាស់ បរិបទពេញលេញ និងគោលបំណងកែលម្អមិនមែនលើអារម្មណ៍ឆាប់រហ័ស ឬការប្រកួតសម្លេងខ្លាំងជាងគ្នាឡើយ។ ព័ត៌មានដែលគ្មានប្រភពច្បាស់ កាត់បរិបទ ឬប្រើអារម្មណ៍ជំនួសតក្កវិជ្ជា មិនមែនជាការរួមចំណែកដល់ដំណោះស្រាយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាអាចបង្កការភាន់ច្រឡំ បំបែកទំនុកចិត្តសាធារណៈ និងធ្វើឱ្យការជជែកសង្គមបាត់បង់គុណភាព។

ខ្សែបន្ទាត់រវាង «រិះគន់» និង «បំភ្លៃ» មិនស្ថិតនៅលើសម្លេងខ្លាំង ឬសំឡេងទាបទេវាស្ថិតនៅលើ គុណភាពនៃភស្តុតាង និងសុចរិតភាពនៃចេតនា។ ក្នុងបរិបទដែលសង្គ្រាមព័ត៌មាន អាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិភាព និងការយល់ឃើញអន្តរជាតិ សមត្ថភាពផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាន មិនមែនជាជម្រើសទេវាជាកាតព្វកិច្ចសង្គម។

* គោលការណ៍ ៥ជំហាន ដើម្បីកុំឱ្យក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយ
ដើម្បីកុំឱ្យយើងក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយដោយសារតែព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងព័ត៌មាន ញុះញង់ យើងត្រូវរៀននូវខ្សែបន្ទាត់ច្បាស់លាស់នូវអ្វីជាព័ត៌មានពិត និងព័ត៌មានមិនពិត៖
១. ត្រូវពិនិត្យប្រភព៖ តើវាជាប្រភពផ្លូវការ ស្ថាប័នសារព័ត៌មានមានឈ្មោះ ឬគណនីអនាមិកដែលមិនអាចបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបាន?
២. ត្រូវប្រៀបធៀបពីច្រើនភាគី៖ តើមានការបញ្ជាក់ ឬការឆ្លើយតបពីភាគីផ្សេងទៀតដែរឬទេ? ការមើលមតិតែមួយទិស ងាយនាំឱ្យភាន់ច្រឡំ។
៣️. ត្រូវសួរអំពីភស្តុតាង៖ តើមានឯកសារ ទិន្នន័យ ឬសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការគាំទ្រព័ត៌មាននោះឬទេ? មតិមិនមែនជាភស្តុតាងទេ។
៤. ត្រូវពិនិត្យបរិបទ៖ តើសម្តី ឬព័ត៌មាននេះត្រូវបានកាត់ចេញពីបរិបទដើមដែរឬទេ? ពីព្រោះការកាត់បរិបទអាចបម្លែងអត្ថន័យទាំងស្រុងរបស់វា។
៥️. វាយតម្លៃចេតនា៖ យើងត្រូវចេះវាយតម្លៃថា តើគោលបំណងព័ត៌មាននោះ គឺដើម្បីកែលម្អសង្គម ឬបង្កភាពតានតឹង និងការបែកបាក់ដល់សង្គមជាតិខ្មែរ?
គោលការណ៍៥ជំហាននេះហើយ ដែលនឹងជួយយើងឱ្យចាកផុតពីព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និង ព័ត៌មានញុះញង់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ដំណើរចូលរួមវេទិកាសន្តិភាព BoP និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតអំពីជម្លោះព្រំដែន មិនមែនជាសកម្មភាពសម្រាប់ប្រជាប្រិយភាពនយោបាយទេ ប៉ុន្តែជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិឃើញការពិត និងស្តាប់សំឡេងរបស់កម្ពុជា។ សម្រាប់ប្រទេសតូចមួយដែលប្រឈមនឹងសម្ពាធពីខាងក្រៅ ការឈរលើវេទិកាច្បាប់ និងការបញ្ជាក់ការពិតជាសាធារណៈ គឺជាមធ្យោបាយការពារដែលមានតម្លៃ និងមានភាពស្របច្បាប់។ នៅក្នុងបរិបទនេះ សង្គមខ្លួនឯង ត្រូវមានភាពរឹងមាំផ្នែកចិត្តវិជ្ជា និងព័ត៌មាន។ មតិផ្សេងគ្នាគឺជារឿងធម្មតាទេ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ ប៉ុន្តែព័ត៌មានញុះញង់ ឬការបកស្រាយផ្ទុយពីការពិតដោយគ្មានភស្តុតាង គឺអាចបង្កការភ័ន្តច្រឡំ និងបំបែកទំនុកចិត្តសាធារណៈ។

យើងជាពលរដ្ឋខ្មែរក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ គួរត្រូវជ្រើសរើសការពិត មិនមែនការញុះញង់ ជ្រើសរើសតក្កវិជ្ជា មិនមែនលើអារម្មណ៍ និងជ្រើសរើសសាមគ្គីភាព មិនមែនលើការបែកបាក់។ ការពារជាតិ មិនមែនត្រឹមតែការពារព្រំដែនទេ ប៉ុន្តែការពារការពិត និងការជឿទុកចិត្តក្នុងសង្គមផងដែរ។ នៅក្នុងសង្គ្រាមសម័យថ្មី អាវុធដ៏មានអានុភាពបំផុត មិនមែនជាគ្រាប់កាំភ្លើងទេវាគឺស្មារតីរបស់ប្រជាជន។ អនាគតជាតិ ស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពរបស់យើងក្នុងការបែងចែកការពិតពីការបំភ្លៃ និងក្នុងការរួមគ្នាដើម្បីការពារសន្តិភាព។យើងត្រូវរួមគ្នាជឿជាក់លើសមត្ថភាពដឹកនាំ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន៕