(ភ្នំពេញ)៖ ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសអាមេរិក លោក «ម៉ៃខុល ដេ សូមប្រេ» បានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា ក្នុងរង្វង់ពេលដែលបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជានិងថៃ ត្រូវបានចាប់អនុវត្តតាំងពី ចុងសប្តាហ៍ទីបួនខែធ្នូ។ តើដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ មានអត្ថន័យយ៉ាងណាក្នុងលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រនយោបាយ?
Fresh Exclusive មានអត្ថបទវិភាគស៊ីជម្រៅ៖

នៅពេលសំឡេងអាវុធតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានស្ងប់ស្ងាត់ក្រោយការសម្របសម្រួលយ៉ាងសំខាន់របស់ប្រទេសចិន សំណួរមួយបានលេចឡើងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ក្នុងសហគមន៍នយោបាយអន្តរជាតិ៖ តើសហរដ្ឋអាមេរិក នឹងនៅឆ្ងាយពីឆាកសន្តិភាពអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬនឹងត្រឡប់មកវិញក្នុងទម្រង់ថ្មីណាមួយ?

ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Michael DeSombre ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ទទួលបន្ទុកកិច្ចការអាស៊ីបូព៌ា និងប៉ាស៊ីហ្វិក មកកាន់កម្ពុជានិងថៃ នៅសប្តាហ៍នេះ បានផ្តល់ចម្លើយយ៉ាងច្បាស់។ បើទោះបីបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជានិងថៃ បានកើតឡើងក្រោយការចូលអន្តរាគមន៍របស់ប្រទេសចិនក៏ដោយ ការចូលរួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បង្ហាញថាសង្គ្រាមអាចត្រូវបានបញ្ឈប់ដោយមហាអំណាចមួយ ប៉ុន្តែសន្តិភាពយូរអង្វែងតែងត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងរៀបចំដោយយុទ្ធសាស្ត្រពហុភាគី។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ មិនមែនជាការប្រកួតប្រជែងជាមួយចិនទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ចូលខ្លួនរបស់អាមេរិក ទៅក្នុងដំណាក់កាល «ក្រោយសង្គ្រាម» ដែលមានសារៈសំខាន់។

* ចិនបញ្ឈប់ការបាញ់ អាមេរិករៀបចំសន្តិភាព
ក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយអន្តរជាតិ មានភាពខុសគ្នាច្បាស់លាស់រវាង «អ្នកបញ្ឈប់សង្គ្រាម» និង «អ្នកគ្រប់គ្រងសន្តិភាព»។ ប្រទេសចិន បាននិងកំពុងដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលសំខាន់ ក្នុងការធ្វើឱ្យមានបទឈប់បាញ់ ដោយផ្តោតលើការទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃជម្លោះនិងការបំផ្លាញបន្ថែម។ រីឯសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ ការបោះជំហានចូលមកក្នុងដំណាក់កាលបន្ទាប់ បង្ហាញថា ការធានាឲ្យបទឈប់បាញ់ត្រូវបានអនុវត្តជាក់ស្តែង និងអាចបម្លែងទៅជាសន្តិភាពយូរអង្វែង មិនអាចខ្វះតួនាទីរបស់វ៉ាស៊ីនតោនបានឡើយ។ នេះមិនមែនជាការប្រកួតប្រជែងជាមួយចិនទេ ប៉ុន្តែជាការបំពេញតួនាទីផ្សេងគ្នានៅក្នុងសមីការសន្តិភាពតែមួយ។
ហេតុដូច្នេះហើយ ទោះបីសហរដ្ឋអាមេរិក មិនមែនជាអ្នកបញ្ឈប់សង្គ្រាមដោយផ្ទាល់ក៏ដោយក៏រដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មិនអាចអវត្តមានពីដំណាក់កាល «ក្រោយការឈប់បាញ់» ដែលសម្រេចជោគវាសនាសន្តិភាពបានឡើយ។

* ការព្រួយបារម្ភរបស់វ៉ាស៊ីនតោន៖ កុំឲ្យអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្លាយជាវេទិកាតែមួយ
ក្រុមអ្នកវិភាគក្នុងស្រុក បានមើលឃើញថា បើសហរដ្ឋអាមេរិក នៅស្ងៀមស្ងាត់ក្រោយជោគជ័យការទូតរបស់ចិន នោះវានឹងបញ្ជាក់ពីការធ្លាក់ចុះឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ដូច្នេះដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក DeSombre គឺជាសារមួយបង្ហាញថា៖ សន្តិភាពក្នុងតំបន់ មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់មហាអំណាចណាមួយឡើយ។ សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងព្យាយាមបម្លែងរឿងរ៉ាវពី «សន្តិភាពដឹកនាំដោយចិន» ទៅជា «សន្តិភាពគាំទ្រដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ និងអាស៊ាន»។

* កម្ពុជានិងថៃនៅចន្លោះមហាអំណាច
សម្រាប់ប្រទេសថៃ ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តយោធាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន បែរជាកំពុងខិតជិតទៅរកប្រទេសចិនកាន់តែច្បាស់ នោះដំណើរមកដល់របស់ឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក មិនមែនជាការទស្សនកិច្ចធម្មតាឡើយ។ វាជាសារទូតយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ ប៉ុន្តែមានន័យជ្រៅថា វ៉ាស៊ីនតោន នៅតែរក្សាឥទ្ធិពលនិងមិនមានបំណងអនុញ្ញាតឱ្យឆាកនយោបាយតំបន់ ធ្លាក់ចូលក្នុងការដឹកនាំដោយមហាអំណាចតែមួយ។

ចំណែកកម្ពុជាវិញ ការត្រូវបានដាក់ជាភាគីសំខាន់ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជា មិនមែនជាគោលដៅនៃការប្រកួតប្រជែងអំណាចរវាងមហាអំណាចឡើយ ប៉ុន្តែកំពុងត្រូវបានទទួលស្គាល់ជា ដៃគូសន្តិភាព និងភាគីសមតុល្យ ដែលទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងប្រទេសចិន ត្រូវគោរពនិងត្រូវគិតគូរ។ ការរីកចម្រើននៃតួនាទីនេះ បង្ហាញពីភាពចាស់ទុំផ្នែកការទូតរបស់កម្ពុជា ដែលអាចដើរនៅចន្លោះមហាអំណាច ដោយមិនធ្លាក់ចូលក្នុងការជ្រើសរើសខាងណាមួយ និងដោយរក្សាបានទាំងអធិបតេយ្យភាពនិងផលប្រយោជន៍ជាតិ។

* ជំនួយ ៤៥លានដុល្លារ៖ ឧបករណ៍សន្តិភាព មិនមែនរង្វាន់នយោបាយ
យោងតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងផ្តល់ជំនួយចំនួន ៤៥លានដុល្លារ ដល់កម្ពុជានិងថៃ ក្នុងបរិបទនៃដំណើរបេសកកម្មការទូតនេះ ដើម្បីគាំទ្រកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រធានាធិបតី លោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការជួយប្រទេសទាំងពីរ ស្ថាបនាសន្តិភាពឡើងវិញ ក្រោយការឈប់បាញ់។ ទោះជាយ៉ាងណាការផ្តល់ជំនួយនេះ មិនគួរត្រូវបានគេយល់ថា ជារង្វាន់នយោបាយ ឬជាការសរសើរចំពោះភាគីណាមួយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាឧបករណ៍សន្តិភាព ដែលមានគោលបំណងជាក់ស្តែងក្នុងការធានាថា ភាគីទាំងពីរមានធនធាន និងលក្ខខណ្ឌគាំទ្រដែលចាំបាច់ ដើម្បីអនុវត្តបទឈប់បាញ់ឲ្យក្លាយជាសន្តិភាពពិតប្រាកដ និងបន្តការរស់នៅដោយគ្មានអាវុធ។

ក្នុងបរិបទការទូតអន្តរជាតិ ជាញឹកញាប់លុយតែងតែមកក្រោយសន្តិភាព មិនមែនមកមុនសន្តិភាពឡើយ។ ជំនួយនេះ ដូច្នេះគួរត្រូវបានមើលឃើញថា ជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការទប់ស្កាត់ការវិលត្រឡប់ទៅរកជម្លោះ បន្ថយហានិភ័យនៃការផ្ទុះអាវុធឡើងវិញ និងបង្កើនភាពជឿជាក់រវាងភាគីទាំងពីរ ជំនួសឲ្យការប្រើប្រាស់សម្ពាធយោធា ឬការប្រកួតប្រជែងអំណាច។

ក្នុងការសន្និដ្ឋាន៖
ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក Michael DeSombre មកកាន់កម្ពុជា បង្ហាញថា សង្គ្រាមអាចត្រូវបានបញ្ឈប់ដោយការចូលអន្តរាគមន៍របស់មហាអំណាចមួយ ប៉ុន្តែសន្តិភាពយូរអង្វែងត្រូវការការគ្រប់គ្រង ការធានា និងការចូលរួមពហុភាគី។ សម្រាប់កម្ពុជា នេះគឺជាភស្តុតាងនៃភាពចាស់ទុំផ្នែកការទូត ដែលអាចទទួលបានទាំងការសម្របសម្រួលពីចិន និងការគាំទ្រក្រោយសង្គ្រាមពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមិនចាំបាច់ជ្រើសរើសខាងណាមួយ។ នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយសម័យថ្មី កម្ពុជាមិនមែនជាវេទិកានៃការប្រកួតប្រជែងទៀតឡើយ ប៉ុន្តែកំពុងក្លាយជាភាគីសមតុល្យ ដែលសន្តិភាពត្រូវបានគេគោរព៕